Laatste update 12/03/2026 door Johan
Het Volkslied Groningen, beter bekend als het Grönnens Laid, is het officiële volkslied van de provincie Groningen en een bron van trots voor Stad en Ommeland. Het lied wordt nog altijd gezongen bij officiële gelegenheden, sportwedstrijden en lokale evenementen, en vormt zo een herkenbaar muzikaal visitekaartje voor iedereen die de provincie bezoekt. Voor reizigers die meer willen begrijpen van de Groningse identiteit, is het verhaal achter het Volkslied Groningen een mooie ingang tot taal, landschap en geschiedenis.
Volkslied Groningen en de ontstaansgeschiedenis in 1919
Het Volkslied Groningen werd in 1919 geschreven door dichter, schrijver en toneelschrijver Geert Teis Pzn. (pseudoniem van Gerhard Willem Spitzen) uit Stadskanaal. De muziek is gecomponeerd door de in Slochteren geboren hoofdonderwijzer Gerard Roelof (G.R.) Jager. Het arrangement werd verzorgd door Frieso Molenaar. In april 1919 verscheen het Grönnens Laid voor het eerst in het maandblad “Groningen”, waarvan Geert Teis Pzn. hoofdredacteur was. Sindsdien groeide het Volkslied Groningen uit tot een herkenbaar symbool voor de hele provincie.
Bijzonder is dat het Volkslied Groningen het enige provinciale volkslied in Nederland is dat officieel in dialect is geschreven. De tekst is volledig in het Gronings, wat het lied een eigen klank en karakter geeft. Juist dat dialect maakt het Volkslied Groningen voor veel inwoners extra persoonlijk: het is de taal van thuis, gezongen over het eigen land.
Groningen, Stad en Ommeland in het volkslied
In het Volkslied Groningen staat de verbondenheid tussen de stad Groningen en het omringende platteland centraal. De beroemde regel “Ain pronkjewail in golden raand is Grönnen, Stad en Ommelaand” beschrijft de provincie als een sieraad in een gouden rand. Het Volkslied Groningen benadrukt daarmee dat stad en land bij elkaar horen en samen de identiteit van Groningen vormen.
De tekst voert je mee van de Lauwerszee tot de Dollard en van Drenthe tot aan het Wad. Daarmee schetst het Volkslied Groningen in enkele regels het hele gebied: van de kust met dijken en kwelders tot het hogere zand in het zuiden. Voor toeristen is het mooi om te merken hoe het lied dezelfde landschappen bezingt die je tijdens een vakantie in Groningen zelf kunt ontdekken.
Volkslied Groningen en het Groningse dialect
Het Volkslied Groningen is geschreven in het Gronings, of beter: in een variant die dicht bij het Westerkwartiers en het Ommelander dialect ligt. Woorden als “pronkjewail”, “wondre stad” en “Loug” geven het lied een eigen ritme en klank. Voor wie het Volkslied Groningen voor het eerst hoort, kan de uitspraak even wennen zijn, maar juist dat maakt het zo authentiek.
Omdat het Volkslied Groningen in dialect is geschreven, wordt het vaak gebruikt in het onderwijs en bij culturele activiteiten om jongeren kennis te laten maken met de streektaal. Ook koren, fanfares en harmonieën in de provincie hebben het Grönnens Laid standaard in hun repertoire. Zo blijft het Volkslied Groningen levend in het dagelijks leven.
De volledige tekst van het Grönnens Laid
De tekst van het Volkslied Groningen is inmiddels publiek domein en wordt op verschillende officiële websites gedeeld. Hieronder staat de meest gebruikte versie van het Grönnens Laid:
Van Lauwerszee tot Dollard tou,
Van Drenthe tot aan ‘t Wad,
Doar gruit, doar bluit ain wonderland,
Rondom ain wondre stad.
Ain pronkjewail in golden raand
Is Grönnen, Stad en Ommelaand;
Ain pronkjewail in golden raand
Is Stad en Ommelaand!
Doar broest de zee, doar hoelt de wind,
Doar soest ‘t aan diek en wad,
Moar rustig waarkt en wuilt het volk,
Het volk van Loug en Stad.
Ain pronkjewail in golden raand
Is Grönnen, Stad en Ommelaand;
Ain pronkjewail in golden raand
Is Stad en Ommelaand!
Doar woont de dege degelkhaaid,
De wille, vast as stoal,
Doar vuilt het haart, de tonge sprekt,
In richt- en slichte toal.
Ain pronkjewail in golden raand
Is Grönnen, Stad en Ommelaand;
Ain pronkjewail in golden raand
Is Stad en Ommelaand!
Wie het Volkslied Groningen wil beluisteren, vindt op de website van de provincie Groningen een officiële opname en bladmuziek. Dat maakt het eenvoudig om het Volkslied Groningen mee te zingen of te gebruiken bij een koor- of muziekuitvoering.
Volkslied Groningen bij evenementen in stad Groningen
In de stad Groningen klinkt het Volkslied Groningen regelmatig bij sportwedstrijden, herdenkingen en provinciale bijeenkomsten. Voor bezoekers is het een bijzonder moment wanneer een stadion of zaal gezamenlijk het Volkslied Groningen inzet. Je merkt dan hoe sterk de verbondenheid met de provincie is en hoe het lied een gevoel van saamhorigheid oproept.
Ook tijdens evenementen als Tocht om de Noord, culturele festivals en lokale vieringen in dorpen wordt het Volkslied Groningen vaak gezongen of gespeeld. Wie als toerist een evenement bezoekt, maakt zo op een natuurlijke manier kennis met het Grönnens Laid en de betekenis ervan voor de inwoners.
Volkslied Groningen en het landschap van de provincie
Het Volkslied Groningen beschrijft niet alleen grenzen en plaatsen, maar ook de sfeer van het landschap. De zee die “broest”, de wind die “hoelt” en het ruisen langs dijk en wad roepen direct beelden op van de Waddenkust en de open polders. Voor reizigers die het Volkslied Groningen kennen, krijgt een fietstocht over de dijk of een wandeling langs het wad een extra laag: je herkent de woorden uit het lied in het uitzicht om je heen.
De verwijzing naar “het volk van Loug en Stad” laat zien dat het Volkslied Groningen zowel de kleine dorpen (loug) als de stad Groningen omarmt. Dat maakt het lied een mooie kapstok voor een rondreis door de provincie, waarbij je zowel historische binnenstad, wierdendorpen als uitgestrekte akkers bezoekt.
Praktische tips voor toeristen in Groningen
Wie het Volkslied Groningen beter wil begrijpen, kan een aantal plekken in de provincie bezoeken die met het lied en de makers verbonden zijn. In Stadskanaal wordt de naam van Geert Teis Pzn. op verschillende manieren in ere gehouden, onder meer in de naam van het theater Geert Teis. In Slochteren en omgeving herinneren lokale verhalen aan componist G.R. Jager. Een bezoek aan de stad Groningen zelf, met de Martinitoren en de historische binnenstad, maakt duidelijk waarom het Volkslied Groningen spreekt over een “wondre stad”.
Daarnaast is het leuk om tijdens je verblijf een lokale krant of evenementenkalender te bekijken. Bij officiële gelegenheden, herdenkingen of sportwedstrijden is de kans groot dat het Volkslied Groningen op het programma staat. Zo ervaar je het lied niet alleen als tekst, maar als levend onderdeel van de Groningse cultuur.
Tip van een local: vraag in een café of bij een dorpshuis of iemand het Volkslied Groningen voor je wil zingen of de uitspraak van het Gronings wil voordoen. Vaak levert dat mooie gesprekken op over het leven in Stad en Ommeland, en hoor je persoonlijke verhalen die je niet in een reisgids vindt.
Volkslied Groningen als onderdeel van je reiservaring
Door het Volkslied Groningen te lezen of te beluisteren vóór of tijdens je bezoek, stap je als het ware al in de sfeer van de provincie. De combinatie van dialect, landschap en trots maakt het Volkslied Groningen tot meer dan een ceremonieel lied: het is een compacte samenvatting van wat Groningen voor veel inwoners betekent.
Of je nu in de stad Groningen logeert, langs de Waddenkust fietst of de rust van het Ommeland opzoekt, het Volkslied Groningen reist gemakkelijk met je mee. Een print van de tekst in je reisdagboek, een opname op je telefoon of een uitvoering door een lokaal koor kan je vakantie in Groningen net dat beetje extra geven.
Bronnen over Volkslied Groningen en Grönnens Laid
Dit artikel over het Volkslied Groningen is gebaseerd op de volgende officiële bron:
- Provincie Groningen – Grönnens Laid (officiële informatie en tekst): https://www.provinciegroningen.nl
