Hunebedden in Nederland

Laatse update 11/03/2026 door Johan

De hunebedden vormen samen een van de meest bijzondere archeologische landschappen van Europa. Ze vertellen het verhaal van de eerste boeren, van rituelen en tradities, van leven en dood. En wie vandaag een hunebed bezoekt, staat op dezelfde plek waar mensen vijf millennia geleden hun dierbaren begroeven. Dat maakt een bezoek aan deze monumenten niet alleen leerzaam, maar ook indrukwekkend en tijdloos.

Snel naar:

Waar liggen de Hunebedden?

Wie door Drenthe reist, wandelt letterlijk door de oudste geschiedenis van Nederland. Verspreid over de provincie liggen de hunebedden: indrukwekkende grafmonumenten die zo’n vijfduizend jaar geleden zijn gebouwd door de Trechterbekercultuur. Deze stenen reuzen, opgetrokken uit zwerfkeien die tijdens de ijstijd door gletsjers zijn meegevoerd, vormen het tastbare bewijs van een prehistorische samenleving die haar doden eerde met monumentale bouwwerken.

Hoewel de meeste hunebedden in Drenthe liggen, komen ze ook voor in Overijssel en – in het verleden – in Groningen. Samen vormen ze een uniek archeologisch erfgoed dat nergens anders in Nederland voorkomt. Elk hunebed heeft zijn eigen verhaal, zijn eigen vorm en zijn eigen plek in het landschap. Sommige liggen verscholen in bossen, andere midden in dorpen of op heidevelden waar ze al duizenden jaren deel uitmaken van het landschap.

Vandaag de dag worden de hunebedden zorgvuldig beheerd en beschermd. Ze zijn rijksmonumenten, vrij toegankelijk en geliefd bij wandelaars, gezinnen en liefhebbers van geschiedenis. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan de toekomst: betere bescherming tegen erosie, duidelijke informatievoorziening en onderzoek naar de prehistorische context van de monumenten. Zo blijven de hunebedden behouden voor nieuwe generaties.

Nummering van Drentse Hunebedden

Opvallend is dat de nummering van de Drentse hunebedden – D1 tot en met D54 – niet volledig doorloopt. Dat komt doordat de nummering in de jaren dertig van de vorige eeuw is vastgesteld door archeoloog Albert van Giffen. Hij gaf elk hunebed een uniek nummer op basis van zijn inventarisatie, maar sommige nummers bleken later toegekend aan verdwenen of niet‑meer‑herkenbare hunebedden. Andere nummers verwijzen naar restanten die nauwelijks zichtbaar zijn. Daardoor lijkt het alsof er gaten in de reeks zitten, terwijl de nummering simpelweg de historische situatie weerspiegelt zoals Van Giffen die aantrof.

Lijst van Hunebedden in Drenthe

Hunebed D1 – Steenbergen / Roderesch (Noorderduinen)

Monumentnummer: 467460
Omschrijving: Terrein met hunebed D1, daterend uit het Neolithicum.
Adres: Noorderduinen, Steenbergen/Roderesch, Drenthe

Hunebed D2 – Norg

Monumentnummer: 467465
Omschrijving: Terrein met hunebed D2, Neolithicum.
Adres: Norg, Drenthe

Hunebed D6 – Tynaarlo

Monumentnummer: 467470
Omschrijving: Terrein met hunebed D6, Neolithicum.
Adres: Tynaarlo, Drenthe

Hunebed D14 – Eext

Monumentnummer: 45029
Omschrijving: Terrein met hunebed D14, Neolithicum.
Adres: Eext, Drenthe

Hunebed D16 – Balloo

Monumentnummer: 464140
Omschrijving: Terrein met hunebed D16, Neolithicum.
Adres: Balloo, Drenthe

Hunebed D26 – Drouwen

Monumentnummer: 467484
Omschrijving: Terrein met hunebed D26, Neolithicum.
Adres: Drouwen, Drenthe

Hunebed D27 – Drouwen

Monumentnummer: 45389
Omschrijving: Terrein met hunebed D27, Neolithicum.
Adres: Drouwen, Drenthe

Hunebed D28 – Borger

Monumentnummer: 45390
Omschrijving: Terrein met hunebed D28, Neolithicum.
Adres: Borger, Drenthe

D29 – Borger

Monumentnummer: 45391
Omschrijving: Terrein met hunebed D29, Neolithicum.
Adres: Borger, Drenthe

Hunebed D30 – Odoorn

Monumentnummer: 467493
Omschrijving: Terrein met hunebed D30, Neolithicum.
Adres: Odoorn, Drenthe

Hunebed D31 – Odoorn

Monumentnummer: 45387
Omschrijving: Terrein met hunebed D31, Neolithicum.
Adres: Odoorn, Drenthe

Hunebed D32 – Odoorn

Monumentnummer: 45386
Omschrijving: Terrein met hunebed D32, Neolithicum.
Adres: Odoorn, Drenthe

Hunebed D33 – Valthe

Monumentnummer: 45385
Omschrijving: Terrein met hunebed D33, Neolithicum.
Adres: Valthe, Drenthe

Hunebed D34 – Valthe

Monumentnummer: 45383
Omschrijving: Terrein met hunebed D34, Neolithicum.
Adres: Valthe, Drenthe

Hunebed D35 – Valthe

Monumentnummer: 45384
Omschrijving: Terrein met hunebed D35, Neolithicum.
Adres: Valthe, Drenthe

Hunebed D36 – Valthe

Monumentnummer: 45381
Omschrijving: Terrein met hunebed D36, Neolithicum.
Adres: Valthe, Drenthe

Hunebed D37 – Valthe

Monumentnummer: 45382
Omschrijving: Terrein met hunebed D37, Neolithicum.
Adres: Valthe, Drenthe

Hunebed D38 – Emmen (Valtherbos)

Monumentnummer: 45377
Omschrijving: Terrein met hunebed D38, Neolithicum.
Adres: Emmen, Drenthe

Hunebed D39 – Emmen (Valtherbos)

Monumentnummer: 45378
Omschrijving: Terrein met hunebed D39, Neolithicum.
Adres: Emmen, Drenthe

Hunebed D40 – Emmen (Valtherbos)

Monumentnummer: 45379
Omschrijving: Terrein met hunebed D40, Neolithicum.
Adres: Emmen, Drenthe

Hunebed D41 – Emmen

Monumentnummer: 45372
Omschrijving: Terrein met hunebed D41, Neolithicum.
Adres: Emmen, Drenthe

Hunebed D42 – Emmen (Weerdinge)

Monumentnummer: 45380
Omschrijving: Terrein met hunebed D42, Neolithicum.
Adres: Emmen, Drenthe

Hunebed Hunebed D43 – Emmen

Monumentnummer: 45371
Omschrijving: Terrein met hunebed D43, Neolithicum.
Adres: Emmen, Drenthe

Hunebed D44 – Westenesch

Monumentnummer: 45370
Omschrijving: Terrein met hunebed D44, Neolithicum.
Adres: Westenesch, Drenthe

Hunebed D45 – Emmen (Emmerdennen)

Monumentnummer: 45591
Omschrijving: Terrein met hunebed D45, Neolithicum.
Adres: Emmen, Drenthe

Hunebed D46 – Emmen (Valtherbos)

Monumentnummer: 45590
Omschrijving: Terrein met hunebed D46, Neolithicum.
Adres: Emmen, Drenthe

Hunebed D47 – Emmen (Angelslo)

Monumentnummer: 45589
Omschrijving: Terrein met hunebed D47, Neolithicum.
Adres: Emmen, Drenthe

Hunebed D48 – Emmen (Schimmeres)

Monumentnummer: 45588
Omschrijving: Terrein met hunebed D48, Neolithicum.
Adres: Emmen, Drenthe

Hunebed D49 – Schoonoord (Papeloze Kerk)

Monumentnummer: 45587
Omschrijving: Terrein met hunebed D49, Neolithicum.
Adres: Schoonoord, Drenthe

Hunebed D50 – Noord-Sleen

Monumentnummer: 45584
Omschrijving: Terrein met hunebed D50, Neolithicum.
Adres: Noord-Sleen, Drenthe

D51 – Noord-Sleen

Hunebed Monumentnummer: 45585
Omschrijving: Terrein met hunebed D51, Neolithicum.
Adres: Noord-Sleen, Drenthe

Hunebed D52 – Diever

Monumentnummer: 45586
Omschrijving: Terrein met hunebed D52, Neolithicum.
Adres: Diever, Drenthe

Hunebed D53 – Darp (Havelte)

Monumentnummer: 45582
Omschrijving: Terrein met hunebed D53, Neolithicum.
Adres: Darp, Drenthe

Hunebed D54 – Darp (Havelte)

Monumentnummer: 45583
Omschrijving: Terrein met hunebed D54, Neolithicum.
Adres: Darp, Drenthe

Lijst van Hunebedden in Overijssel

Hunebed S1 – Mander (Overijssel)

Monumentnummer: 511160
Omschrijving: Restanten van een hunebed, inclusief vlakgraven en begravingssporen. Adres: Mander, gemeente Tubbergen

Hunebed S2 – Mander (Overijssel)

Monumentnummer: 511161
Omschrijving: Tweede hunebedrestant in Mander, vaak aangeduid als “Mander hunebed S2”.
Adres: Mander, gemeente Tubbergen

Verdwenen hunebedden in Groningen

Hunebed G1 – Noordlaren (Groningen)

  • Geen monumentnummer, want het hunebed is verdwenen.
  • Alleen archeologisch gedocumenteerd.
  • Locatie: Noordlaren, provincie Groningen.

Dit hunebed wordt soms nog genoemd in wetenschappelijke literatuur, maar is niet meer zichtbaar in het landschap.

Hunebedden in het buitenland

Hunebedden zijn een specifiek type megalithisch graf, gebouwd door de Trechterbekercultuur rond 3400–2850 v.Chr. Ze bestaan uit grote zwerfkeien die samen een grafkamer vormen. Hunebedden komen alleen in Nederland (en net over de grens in Duitsland) voor.

Megalithisch graf is een algemene term voor alle prehistorische steenmonumenten. Voor de volledigheid zijn deze ook opgenomen op onderstaande lijst.

Duitsland

Duitsland heeft de grootste concentratie hunebedden. Vooral in:

  • Mecklenburg‑Vorpommern
  • Brandenburg
  • Nedersaksen (vlak over de grens bij Drenthe)

Daar worden ze vaak Hünengräber, Großsteingräber of Megalithgräber genoemd.

Denemarken

Denemarken heeft meer dan 2.000 megalithische graven, waaronder:

  • Jættestuer (ganggraven)
  • Dysser (hunebedden)

Het is een van de best bewaarde megalithische landschappen van Europa.

Zweden

Vooral in Zuid‑Zweden vind je veel megalithische graven, zoals:

  • Passagegraven
  • Dolmens
  • Ganggraven

Frankrijk

Met name in Bretagne liggen beroemde megalithische monumenten:

  • Carnac (rijen van duizenden stenen)
  • Dolmens en ganggraven verspreid over de regio

Ierland en Groot‑Brittannië

Hier vind je indrukwekkende bouwwerken zoals:

  • Newgrange (Ierland)
  • Poulnabrone Dolmen (Ierland)
  • West Kennet Long Barrow (Engeland)
  • Dolmens in Wales en Cornwall

Portugal en Spanje

In het Iberisch schiereiland liggen honderden dolmens, vaak groter en anders van vorm dan de Noord‑Europese varianten.

België

België heeft er maar twee:

  • Wéris I
  • Wéris II
    Beide liggen in Wallonië.

Hoe verhouden deze buitenlandse hunebedden zich tot de Nederlandse?

De Nederlandse hunebedden behoren tot de Trechterbekercultuur, die zich uitstrekte over:

  • Noord‑Nederland
  • Noord‑Duitsland
  • Zuid‑Scandinavië
  • Polen

De buitenlandse hunebedden zijn dus vaak gebouwd door verwante culturen, maar met regionale variaties in vorm en rituelen.

Waarom is Nederland dan zo bekend om hunebedden?

Omdat Nederland:

  • een compact en compleet hunebedlandschap heeft
  • alle hunebedden netjes zijn genummerd (D1–D54)
  • het grootste hunebed (D27) en het kleinste (D49) binnen één provincie heeft
  • een Hunebedcentrum heeft dat internationaal bekend is

Drenthe is daardoor hét hunebedgebied van West‑Europa

Bronnenlijst voor Hunebedden in Nederland

Wetenschappelijke & archeologische bronnen

  • Van Giffen, A.E. De Hunebedden in Nederland. Rijksuniversiteit Groningen, 1925–1927.
    (Het standaardwerk waarop de nummering D1–D54 is gebaseerd.)
  • Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) – Monumentenregister
    https://cultureelerfgoed.nl (Officiële gegevens over monumentnummers, locaties en beschermingsstatus.)
  • Hunebedcentrum Borger – Kennisbank & archeologische documentatie
    https://hunebedcentrum.eu (Actuele informatie over de Trechterbekercultuur, D27 en andere hunebedden.)
  • Universiteit Groningen – Archeologie Publicaties over de Trechterbekercultuur en megalithische monumenten in Noord‑Europa.

Internationale context (megalithische monumenten)

  • Deutsche Gesellschaft für Ur- und Frühgeschichte – Publicaties over Hünengräber en Großsteingräber in Duitsland.
  • National Museum of Denmark – Documentatie over Jættestuer en Dysser.
  • Historic Environment Scotland & English Heritage – Informatie over passagegraven en dolmens in Groot‑Brittannië en Ierland.
  • Service Public de Wallonie (België) – Archeologische informatie over Wéris I en Wéris II.

Overige betrouwbare achtergrondbronnen

  • Atlas van Nederland in het Holoceen – Over zwerfkeien en geologische herkomst.
  • European Megalithic Studies Group – Vergelijkende studies van megalithische culturen in Europa.
Share