Laatste update 06/05/2026 door Johan

De Kaasmarkt Alkmaar behoort tot de oudste en bekendste markten van Nederland. Volgens historische documenten had Alkmaar in 1365 al een kaasweegschaal, wat erop wijst dat er toen al handel in kaas plaatsvond . Hoewel het exacte beginpunt in nevelen gehuld blijft, is zeker dat de markt in de 16e eeuw volledig was ingeburgerd. In 1593 werd het Kaasdragersgilde officieel opgericht, een organisatie die tot op de dag van vandaag een centrale rol speelt in het ritueel op het Waagplein .

In de 18e en 19e eeuw groeide de Kaasmarkt Alkmaar uit tot een economisch zwaartepunt. De handel was zo omvangrijk dat het Waagplein meerdere keren werd vergroot; soms werden zelfs huizen gesloopt om ruimte te maken voor de markt . In die tijd werden er vier markten per week gehouden, die soms tot diep in de nacht doorgingen. Sinds 1939 is Alkmaar de enige stad waar kaas nog op traditionele wijze wordt verhandeld .

De Kaasmarkt Alkmaar vandaag

Tegenwoordig is de Kaasmarkt Alkmaar vooral een toeristische trekpleister. Jaarlijks komen honderdduizenden bezoekers naar het Waagplein om het kleurrijke schouwspel te zien, compleet met kaasdragers, handjeklap en de traditionele berries waarop kazen worden vervoerd . Hoewel de handel nu symbolisch is, blijft de ceremonie vrijwel onveranderd.

De kaasdragers en hun gilde

Het Kaasdragersgilde bestaat uit vier groepen, de zogenaamde vemen, elk met een eigen kleur: rood, geel, groen en blauw. De kaasdragers dragen witte pakken en strooien hoeden, en elke functie binnen het gilde heeft een eigen rol en rang. Zo is er de tasman, de vastman, de overman en de kaasvader, die het geheel overziet .

Tijdens mijn laatste bezoek viel me op hoe strak de choreografie is. De kaasdragers bewegen bijna ritmisch over het plein, alsof ze een eeuwenoud danspatroon volgen. Soms lijkt het alsof ze elkaar nauwelijks aankijken, maar toch weten ze precies waar ze moeten zijn. Het geeft de Kaasmarkt Alkmaar een bijna theatrale sfeer.

Tip van een local

Kom vroeg en ga aan de rand van het Waagplein staan, net naast het Kaasmuseum. Daar zie je de kaasdragers het beste vertrekken én terugkomen, zonder dat je midden in de drukte staat. (Tenzij er veel bezoekers zijn die deze website lezen ;-))

Het Waagplein en omgeving

Het Waagplein is het historische hart van Alkmaar. In de 18e en 19e eeuw werd het plein meerdere keren vergroot om de groeiende handel te kunnen verwerken . Tegenwoordig is het plein omringd door terrassen, cafés en het Hollands Kaasmuseum, dat in het monumentale Waaggebouw is gevestigd. Het museum vertelt de geschiedenis van kaasproductie en handel in Nederland en vormt een ideale aanvulling op een bezoek aan de Kaasmarkt.

Hoe verloopt de Kaasmarkt Alkmaar?

De markt begint met het luiden van de bel, waarna de kaasdragers aan het werk gaan. De kazen worden gewogen, verplaatst en verhandeld volgens eeuwenoude rituelen. De handjeklap, waarbij koper en verkoper ritmisch in de handen slaan om tot een prijs te komen, is een van de meest herkenbare onderdelen van de ceremonie .

Wetenswaardigheden voor bezoekers

De Kaasmarkt Alkmaar vindt plaats van de eerste vrijdag in april tot en met de eerste vrijdag in september. In het hoogseizoen kan het erg druk worden, maar de sfeer blijft gemoedelijk. Gemiddeld werd er in de 19e eeuw zo’n 300 ton kaas per marktdag verhandeld, een indrukwekkend getal dat de historische betekenis van de markt onderstreept .

Bronnenlijst

Historie Kaasmarkt Alkmaar – https://www.alkmaar.nl
Alkmaar Marketing – https://www.alkmaarmarketing.nl
Waagplein Alkmaar – https://www.waagplein-alkmaar.nl
Vers van ’t Kaasmes – https://www.versvantkaasmes.nl