Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge

De Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge is een voormalige zuivelfabriek aan de Ermerweg in de wijk Noordbarge in Emmen. Tegenwoordig vormt het karakteristieke complex, met zijn hoge schoorsteenpijp en ligging langs het Oranjekanaal, een bedrijfsverzamelgebouw met kantoren en een kunstmuseum waar het Centrum Beeldende Kunst, inmiddels DIEP – Ruimte voor beeldende kunst, wisselende tentoonstellingen en creatieve activiteiten organiseert.

Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge door de tijd heen

De melkfabriek werd in 1893 opgericht door de Coöperatieve Stoomzuivelfabriek te Emmen. Omdat de fabriek niet alleen door deze vereniging, maar ook door kapitaalkrachtige boeren uit de omgeving werd gefinancierd, ontstond een hechte coöperatie. Boeren leverden hun melk aan de fabriek in ruil voor een gegarandeerde minimumprijs, waardoor zij zekerheid hadden over hun inkomen. Tegelijkertijd kon de fabriek rekenen op een stabiele aanvoer van melk en graan, wat de basis vormde voor een bloeiende zuivel- en korenproductie.

De ligging was zorgvuldig gekozen. De Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge stond vrijwel centraal tussen de Emmer-es, de Noordbarger-es en de Westenesch. Daardoor hoefden boeren hun zware melkbussen slechts een relatief korte afstand te vervoeren. Bovendien lag het complex direct aan het Oranjekanaal, waar turfschippers turf aanvoerden vanuit de Veenkoloniën. Turf was in Drenthe bij uitstek de geschikte brandstof voor de stoomketels in de fabriek, en vlakbij bevond zich een loskade waar de turven werden gelost.

Langs de fabriek liep de tramlijn Hoogeveen–Emmen. Deze tram vervoerde niet alleen passagiers, maar ook boter van de fabriek richting Hoogeveen en verder. Melkrijders haalden dagelijks de melkbussen bij de boerderijen op en brachten ze naar de fabriek, waarna de lege bussen weer terugkeerden. Namen als Harm Fokkens, Harm Hepping, Bé Meiering, Lucas Alberts, Douwe Veenstra en Jans Jeuring zijn verbonden met deze intensieve melkritten in de jaren vijftig en zestig.

Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge als industrieel landschap

Het complex maakt deel uit van een typisch Drents industrieel landschap. Aan de zuidkant van de fabriek ligt de Laadweg, waar turf en andere goederen werden aangevoerd. Naast de fabriek loopt de Melkweg, een straatnaam die direct verwijst naar de aan- en afvoer van melkproducten. De combinatie van kanaal, loskade, tramlijn en wegen laat zien hoe nauw de fabriek verweven was met de infrastructuur van Noordbarge en Emmen.

In de loop van de twintigste eeuw breidde de fabriek meerdere keren uit. In 1952 werd het oude gebouw afgebroken om plaats te maken voor een grotere fabriek, die in 1953 werd geopend door burgemeester K.H. Gaarlandt. De schoorsteen, gebouwd in 1950 door de firma De Ridder uit Leiderdorp, werd een markant herkenningspunt. Later, in de jaren zestig, volgde een uitbreiding van de melkinrichting, mede doordat productie uit omliggende plaatsen als Coevorden, Dalen, Exloo en Sleen naar Noordbarge werd verplaatst.

Vanaf 1965 kreeg de fabriek de naam Cominzo, voluit Coöperatieve Melkinrichting Zuid-Oost Drenthe. De aansluiting bij Domo Beilen, een vereniging van melkfabrikanten met een verkoopafdeling in binnen- en buitenland, zorgde voor schaalvergroting en gezamenlijke exploitatie. De fabriek produceerde tot eind 1988 en werd in 1989 gesloten, waarmee bijna honderd jaar zuivelgeschiedenis werd afgesloten.

Van Cominzo naar De Fabriek: kunstmuseum en kantoren

Na de sluiting raakte het gebouw in verval. In 1995 woedde een grote brand in het koelcelgedeelte, waardoor het complex jaren leegstond. Toch bleef de Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge, met zijn hoge schoorsteen en robuuste gevels, een kenmerkend gebouw langs het Oranjekanaal. Tussen 2003 en 2008 werd het pand grondig gerenoveerd. Daarbij bleven de historische gevels behouden, zodat de industriële uitstraling bewaard bleef.

Sinds 2008 staat het complex bekend als De Fabriek. Het gebouw huisvest een bedrijfsverzamelgebouw met kantoren en een kunstmuseum. Het Centrum Beeldende Kunst Emmen, dat eerder in het Bruggebouw tussen het gemeentehuis en het winkelcentrum exposeerde, verhuisde naar De Fabriek. Inmiddels opereert het onder de naam DIEP – Ruimte voor beeldende kunst, maar de locatie aan de Ermerweg 88 in Emmen is hetzelfde gebleven.

Het museum beschikt over drie expositieruimtes, waarin wisselende tentoonstellingen worden ingericht. Een voorbeeld is de expositie Wonderlijke Wezens, die loopt van 26 september tot 27 maart 2027 en bezoekers uitnodigt om hun verbeelding te gebruiken en te experimenteren met materialen en technieken. Daarnaast worden regelmatig andere tentoonstellingen en projecten georganiseerd, zoals internationale samenwerkingen en estafette-exposities.

Creatieve ateliers en activiteiten voor jong en oud

Bezoekers van de Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge vinden er niet alleen kunst om naar te kijken, maar ook om zelf te maken. DIEP biedt diverse kinderateliers voor verschillende leeftijdsgroepen. Kinderen uit groep 3 tot en met 5 maken op speelse wijze kennis met kunst, terwijl voor kinderen uit groep 6 tot en met 8 aangepaste workshops worden aangeboden. Zo leren zij stap voor stap hun eigen creativiteit te ontdekken.

Voor jongeren is er een Jongerenatelier voor de leeftijd van 12 tot 16 jaar. Hier kunnen zij hun artistieke vaardigheden verder ontwikkelen in een inspirerende omgeving. Voor oudere jongeren vanaf 17 jaar is er een speciaal atelier waar zij met uiteenlopende kunstvormen kunnen experimenteren. Door deze opzet is de Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge uitgegroeid tot een plek waar geschiedenis, kunst en educatie samenkomen.

Naast de vaste ateliers organiseert het museum regelmatig evenementen en tentoonstellingen buiten de eigen muren. Zo zijn er projecten in Duitsland en lokale initiatieven zoals Kunst in de Rensenhut. Daardoor blijft het complex een dynamische bestemming voor iedereen die geïnteresseerd is in beeldende kunst, erfgoed en creatieve ontwikkeling.

Praktische informatie voor je bezoek aan de Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge

De Fabriek ligt aan de Ermerweg 88 in de wijk Noordbarge in Emmen, direct naast het Oranjekanaal. Dankzij deze ligging is de Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge goed te combineren met een wandeling langs het water of een verkenning van de historische omgeving. De grote schoorsteenpijp helpt je bovendien om het gebouw al van een afstand te herkennen.

Omdat het complex tegenwoordig een bedrijfsverzamelgebouw en kunstmuseum is, zijn de openingstijden gebonden aan de programmering van DIEP – Ruimte voor beeldende kunst. Het is daarom verstandig om vooraf de actuele tentoonstellingen en tijden te raadplegen via de officiële kanalen. In de directe omgeving van de fabriek zijn parkeermogelijkheden en er zijn routes die langs het gebouw voeren, onder meer voor wandelaars en fietsers die het Drentse landschap willen ontdekken.

Voor gezinnen is een bezoek extra aantrekkelijk doordat er kinderateliers en jongerenprogramma’s worden aangeboden. Daarnaast vormt de combinatie van industrieel erfgoed en hedendaagse kunst een interessante bestemming voor cultuur- en geschiedenisliefhebbers. Wie meer wil weten over de historische melkfabriek, kan de verhalen over de melkbussen, de tramhalte en de turfvaart meenemen tijdens een wandeling door Noordbarge.

FAQ over Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge

Wat is de Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge precies?

Het is een voormalige coöperatieve melkfabriek en korenmalerij uit 1893 in de wijk Noordbarge in Emmen. Tegenwoordig is het complex bekend als De Fabriek en huisvest het een bedrijfsverzamelgebouw met kantoren en een kunstmuseum, waar DIEP – Ruimte voor beeldende kunst tentoonstellingen en creatieve activiteiten organiseert.

Waar ligt de Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge?

De fabriek ligt aan de Ermerweg 88 in Emmen, in de wijk Noordbarge, direct naast het Oranjekanaal. De omgeving wordt gekenmerkt door essenlandschap, historische boerderijen en een combinatie van waterwegen en oude infrastructuur zoals de voormalige tramlijn Hoogeveen–Emmen.

Is de Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge nog in gebruik als fabriek?

Nee, de zuivelproductie stopte eind 1988 en de fabriek werd in 1989 gesloten. Na een periode van leegstand en een brand in 1995 is het gebouw tussen 2003 en 2008 gerenoveerd. Sinds 2008 wordt het gebruikt als bedrijfsverzamelgebouw en kunstmuseum.

Wat kun je doen in het kunstmuseum in De Fabriek?

Je kunt wisselende tentoonstellingen bezoeken, zoals Wonderlijke Wezens, en deelnemen aan creatieve ateliers. Er zijn kinderateliers voor verschillende leeftijdsgroepen, een Jongerenatelier voor 12 tot 16 jaar en een atelier voor jongeren vanaf 17 jaar, waar zij met diverse kunstvormen kunnen experimenteren.

Is de Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge geschikt voor een gezinsuitje?

Ja, juist doordat er kinderateliers, jongerenprogramma’s en toegankelijke tentoonstellingen zijn, is een bezoek zeer geschikt voor gezinnen. Bovendien kun je het museumbezoek combineren met een wandeling langs het Oranjekanaal en door de historische wijk Noordbarge.

Hoe bereik je de Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge het beste?

De fabriek is goed bereikbaar via de Ermerweg in Emmen. Met de auto kun je in de omgeving parkeren, terwijl fietsers en wandelaars gebruik kunnen maken van routes langs het Oranjekanaal en door Noordbarge. Door de opvallende schoorsteenpijp is het gebouw eenvoudig te vinden.

Bronnen voor Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge

Dit artikel is gebaseerd op de volgende bronnen:

Share