Oudste dorpen van Nederland

Laatse update 11/03/2026 door Johan

Nederland kent een lange geschiedenis van bewoning. Sommige dorpen ontstonden al in de prehistorie, andere werden voor het eerst genoemd in vroege middeleeuwse documenten. Omdat niet alle nederzettingen schriftelijk zijn vastgelegd, baseren historici zich op archeologische vondsten, oude kaarten en oorkonden.
Volgens erkende historische bronnen behoren vooral Ezinge (Groningen) en Bakel (Noord‑Brabant) tot de oudste dorpen van Nederland. Ezinge is archeologisch het oudst, terwijl Bakel het oudste gedocumenteerde dorp is.

De onderstaande selectie combineert archeologische ouderdom, continuïteit van bewoning en historische betekenis.

Ezinge (Groningen) – Bewoning vanaf ca. 600 v.Chr.

Ezinge wordt vaak het “Pompeii van het Noorden” genoemd. Uit archeologisch onderzoek blijkt dat dit wierdedorp al sinds ongeveer 600 v.Chr. bewoond is. Daarmee is Ezinge een van de oudste continu bewoonde plekken van Nederland.

Waarom bezoeken?

  • Het Museum Wierdenland vertelt de geschiedenis van de wierden
  • Prachtig uitzicht over het Reitdiepgebied
  • Authentieke dorpskern met oude boerderijen

Tip van een local: Wandel aan het einde van de middag over de wierde richting het Reitdiep. Het licht is dan op zijn mooist en je hebt het gebied vaak bijna voor jezelf.

Bakel (Noord‑Brabant) – Eerste vermelding in 714

Volgens historische bronnen is Bakel het oudste gedocumenteerde dorp van Nederland. Het wordt al genoemd in een oorkonde uit het jaar 714.

Waarom bezoeken?

  • Mooie wandelroutes door de Peel
  • Oude dorpskern met historische boerderijen
  • Rustige, landelijke sfeer

Dorestad / Wijk bij Duurstede (Utrecht) – 7e–9e eeuw

Hoewel Dorestad geen dorp meer is, lag hier ooit een van de belangrijkste handelsnederzettingen van Noord‑Europa. De huidige stad Wijk bij Duurstede ontstond op dezelfde plek.

Waarom bezoeken?

Oerle (Noord‑Brabant) – Bewoning vanaf vroege middeleeuwen

Oerle, nu onderdeel van Veldhoven, is een van de oudste nederzettingen van Brabant. Archeologische vondsten tonen bewoning vanaf de vroege middeleeuwen.

Waarom bezoeken?

  • Oude kerk en dorpskern
  • Fiets- en wandelroutes door het Brabantse landschap

Hegebeintum (Friesland) – Terpdorp vanaf ca. 400 v.Chr.

Hegebeintum staat bekend om de hoogste terp van Nederland. De terp werd al in de ijzertijd bewoond.

Waarom bezoeken?

  • Bezoekerscentrum met archeologische vondsten
  • Fraaie terpkerk
  • Rustige omgeving met weids uitzicht

Appingedam (Groningen) – Ontstaan rond 10e eeuw

Appingedam is tegenwoordig een stad, maar begon als een vroegmiddeleeuws dorp aan de Damsterdiep.

Waarom bezoeken?

Appingedam, een van de oudste dorpen in Nederland (c) 2025 Vakantielandnederland.nl
Appingedam, Groningen (c) 2025 Vakantielandnederland.nl

Valkenburg (Limburg) – Bewoning sinds Romeinse tijd

Valkenburg ontstond rond een Romeinse nederzetting en groeide later uit tot een middeleeuws dorp met kasteel.

Waarom bezoeken?

  • Kasteelruïne en Fluweelengrot
  • Heuvelachtig landschap
  • Gezellige dorpskern

Oosterend (Texel) – Middeleeuws terpdorp

Oosterend is een van de oudste dorpen van Texel en ontstond op een terp. De dorpsstructuur is nog grotendeels middeleeuws.

Waarom bezoeken?

Susteren (Limburg) – Bewoning vanaf 7e eeuw

Susteren is een van de oudste nederzettingen van Limburg en kreeg al vroeg een klooster.

Waarom bezoeken?

  • Basiliek van de Heilige Amelberga
  • Historische dorpskern
  • Mooie wandelroutes langs de Maas

Rhenen (Utrecht) – Vroege middeleeuwen

Rhenen ontstond als nederzetting langs de Rijn en ontwikkelde zich in de vroege middeleeuwen.

Waarom bezoeken?

Toeristische tips voor het bezoeken van oude dorpen

Beste reistijd

Voor dorpen met veel natuur in de omgeving zijn lente en herfst ideaal. In de zomer zijn kust- en terpdorpen extra aantrekkelijk.

Vervoer

Veel oude dorpen zijn klein en autoluw. Parkeer aan de rand en verken te voet of per fiets.

Musea en erfgoed

Ezinge en Hegebeintum hebben uitstekende musea over wierden en terpen. In Bakel en Oerle vind je vooral historische boerderijen en kerken.

Eten en drinken

Lokale specialiteiten verschillen per regio:

Bronnenlijst

  1. In de Heilige Stede – Artikel over oudste dorp Bakel https://indeheiligestede.nl
  2. Noorderland – Oudste plaatsjes van Noord‑Nederland (Ezinge) https://noorderland.nl
Share