Sint Maarten Feestdag in Nederland

Laatste update 12/03/2026 door Johan

De Sint Maarten Feestdag is een feest van licht en delen dat elk jaar op 11 november wordt gevierd in delen van Nederland. Kinderen lopen met lampionnen langs de deuren, zingen liedjes en krijgen iets lekkers, vaak snoep of fruit. De Sint Maarten Feestdag is vooral bekend in het noorden en oosten van het land, maar ook in andere regio’s leeft de traditie nog steeds.

Oorsprong van de Sint Maarten Feestdag

De Sint Maarten Feestdag is genoemd naar Martinus van Tours, een Romeinse soldaat uit de vierde eeuw. Volgens de overlevering deelde hij op een koude dag zijn mantel met een bedelaar die het koud had. Later werd hij bisschop van Tours en als heilige vereerd. Het gebaar van zijn mantel delen staat symbool voor barmhartigheid en delen met elkaar, en vormt de kern van de Sint Maarten Feestdag.

Oorspronkelijk was de Sint Maarten Feestdag een katholieke naamdag, maar tegenwoordig is het vooral een cultureel en volksfeest. Kinderen van allerlei achtergronden doen mee aan de lampionnenoptochten. De combinatie van licht in de donkere herfst, samen zingen en delen maakt de Sint Maarten Feestdag tot een warm en herkenbaar moment in het jaar.

Sint Maarten Feestdag in Leeuwarden

In Leeuwarden en andere Friese steden is de Sint Maarten Feestdag nog altijd zichtbaar in de straten. Kinderen trekken in de avond met zelfgemaakte lampionnen langs de deuren en zingen korte Sint Maarten-liedjes in ruil voor een traktatie. Voor bezoekers is het bijzonder om door de historische binnenstad van Leeuwarden te wandelen terwijl de lampionnen de grachten en steegjes verlichten.

Wie de Sint Maarten Feestdag in Leeuwarden wil meemaken, kan het beste in de namiddag al de stad in gaan. Combineer de avond met een bezoek aan de binnenstad, de oude grachten en bijvoorbeeld het Fries Museum. Zo wordt de Sint Maarten Feestdag een complete dag uit, met cultuur overdag en een sfeervol straatbeeld in de avond.

Lampionnenoptochten in Zoetermeer en Leusden

Ook buiten het noorden wordt de Sint Maarten Feestdag actief gevierd. In Zoetermeer organiseren scholen, kerken en buurtverenigingen vaak gezamenlijke lampionnenoptochten. Kinderen lopen in groepen door de wijk, begeleid door ouders of vrijwilligers, en zingen bij de deuren. De Sint Maarten Feestdag is hier een moment waarop buren elkaar ontmoeten en nieuwe bewoners zich welkom kunnen voelen.

In Leusden is de Sint Maarten Feestdag eveneens een levendige traditie. Lokale organisaties kondigen de optochten meestal ruim van tevoren aan, zodat gezinnen zich kunnen voorbereiden. Voor toeristen die in de regio verblijven, is het leuk om een wandeling door de woonwijken te maken en de sfeer van de Sint Maarten Feestdag van dichtbij te ervaren.

Sint Maarten Feestdag in Zeewolde en Budschop

In Zeewolde wordt de Sint Maarten Feestdag vaak gecombineerd met activiteiten van scholen en kerken. De lampionnenoptocht door het dorp laat goed zien hoe de Sint Maarten Feestdag mensen samenbrengt. Voor bezoekers van de Veluwe of het Randmeergebied is Zeewolde een interessante plek om het feest mee te maken, bijvoorbeeld in combinatie met een weekendje weg.

In Budschop, bij Nederweert, wordt de Sint Maarten Feestdag extra bijzonder door het ontsteken van een Sint Maarten-vuur. Dit grote vuur verwijst naar oudere tradities waarin licht en warmte centraal stonden aan het begin van de donkere tijd van het jaar. Het Sint Maarten-vuur maakt de Sint Maarten Feestdag hier tot een indrukwekkende belevenis, zeker als je houdt van historische gebruiken in een dorpsomgeving.

Waar in Nederland wordt de Sint Maarten Feestdag gevierd

De Sint Maarten Feestdag wordt niet overal in Nederland op dezelfde manier gevierd. In sommige provincies, zoals Groningen, Friesland, delen van Drenthe en Noord-Holland, is het een vaste traditie. In andere regio’s, zoals delen van Limburg en Brabant, bestaan er lokale varianten of is het feest minder bekend.

Naast Nederland wordt een vergelijkbare Sint Maarten Feestdag ook gevierd in delen van België, Duitsland en andere Europese landen. Toch heeft de Nederlandse invulling, met lampionnen en liedjes langs de deuren, een eigen karakter. Voor toeristen is het interessant om te zien hoe de Sint Maarten Feestdag per regio net even anders wordt ingevuld.

Praktische tips voor toeristen in Leeuwarden

Wie de Sint Maarten Feestdag in Leeuwarden wil combineren met een stedentrip, kan rekenen op een compacte, goed beloopbare binnenstad. Plan een wandeling langs de grachten, de Oldehove en de historische panden, en zoek tegen de avond een route door woonwijken waar kinderen met lampionnen lopen. Veel gezinnen beginnen direct na het avondeten, dus tussen ongeveer 18.00 en 20.00 uur is de kans het grootst om de Sint Maarten Feestdag in volle gang te zien.

Houd er rekening mee dat de Sint Maarten Feestdag vooral een kinderfeest is. Als bezoeker is het vriendelijk om ruimte te geven aan kinderen bij de deuren en niet zelf aan te bellen voor snoep. Geniet vooral van de sfeer, de liedjes en de lampionnen, en maak foto’s met respect voor de privacy van bewoners en kinderen.

Tip van een local: blijf na de Sint Maarten Feestdag nog even in de binnenstad van Leeuwarden hangen voor een warme chocolademelk of een lokale lekkernij in een café. Zo sluit je de avond ontspannen af en ervaar je de stad ook buiten de drukte van de optochten.

Tradities en liedjes tijdens de Sint Maarten Feestdag

Veel lampionnen worden op school of thuis geknutseld, van papier, karton of een uitgeholde suikerbiet. Zo wordt de Sint Maarten Feestdag ook een creatief project, waarbij kinderen hun eigen lichtje ontwerpen. Voor toeristen is het leuk om te letten op de variatie in lampionnen: van eenvoudige papieren zakjes tot kunstige figuren.

Tijdens de Sint Maarten Feestdag zingen kinderen korte, vaak rijmende liedjes aan de deur. De teksten verschillen per streek: in Groningen, Limburg en andere regio’s bestaan eigen varianten die soms al generaties lang worden doorgegeven. De kern is altijd hetzelfde: een vrolijk liedje, een lampion en een kleine traktatie als dank.

Hier enkele ons bekende Sint Maarten-liedjes, met vermelding van de streek of plaats waar ze traditioneel gezongen werden:

Venlo (Limburg)

Sintermertes veugelke
Hêt ein roeëd keugelke
En ein blauw stertje
Hoepsa Sintermerte!

Appingedam (Groningen)

Sunte Meertens vogeltje
Met ziên kip kap kogeltje
Met ziên rooie rokje,
Met ziên vleddern stokje.

Limburg (diverse plaatsen)

Vandaag is ’t Sinter Marten
En morgen Sinter Krukken,
Wij komen uit goeder harte
En hadden zoo gaarn een stuksken:
Een houtjen of een turfjen
In Sinter Martens kurfjen,
En wij zullen van hier niet gaan,
Of wij hebben wat opgedaan.

West-Vlaanderen

Sinte Martens avond
De torre gaat mee naar Gent,
En als mijn moeder wafels bakt,
Dan ben ik daar geern omtrent.
Stook vier, maak vier,
Sinte Maarten komt hier,
We zetten hem in een hoekje,
We geven hem daar een koekje,
En we zetten hem onder de tafele,
En we geven hem daar een wafele.

Land van Waas (Oost-Vlaanderen)

De jongens van de dorpen
Die waren hier al bijeen,
Het geldeken, dat wij ’s jaren haên,
Dat is hier al verteerd.
Wij zullen gaan leeren hout rapen,
Turf rapen,
Al op Sint Jans manieren!
Vrolijk zullen wij vieren,
Gelijk wij ’s jaren plachten.
Een stuk van zijnen mantel
Al met zijn billekens bloot!
En wilde gij dat niet geven,
Dan zijde gij een groote jood!

Waarom de Sint Maarten Feestdag bijzonder blijft

De Sint Maarten Feestdag is een van de eerste feesten in de donkere maanden, nog vóór Sinterklaas en Kerst. Juist daardoor voelt de avond extra bijzonder: het is vaak een van de eerste keren in het jaar dat kinderen in het donker buiten lopen met een duidelijk doel. De combinatie van licht, liedjes en delen maakt de Sint Maarten Feestdag tot een traditie die veel mensen koesteren.

Voor bezoekers van Nederland biedt de Sint Maarten Feestdag een inkijkje in lokale gebruiken die je niet in elke reisgids vindt. Of je nu in Leeuwarden, Zoetermeer, Leusden, Zeewolde of Budschop bent, overal krijgt de Sint Maarten Feestdag een eigen kleur. Wie zich openstelt voor deze traditie, ontdekt een warme, kleinschalige viering waarin samen delen centraal staat.

Bronnen Sint Maarten Feestdag

Dit artikel over de Sint Maarten Feestdag is gebaseerd op de volgende officiële bronnen:

Share

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *