Van Gogh Huis Drenthe is een bijzonder museum in Nieuw-Amsterdam / Veenoord, het enige openbaar toegankelijke pand in Nederland waar Vincent van Gogh daadwerkelijk woonde en werkte. Hier, in het voormalige logement Scholte aan de Van Goghstraat 1, stap je letterlijk zijn wereld binnen en kijk je door zijn ogen naar het Zuidoost-Drenthe van 1883. Terwijl je door het huis loopt, voel je hoe het veenlandschap, de kanaalgravers en de landarbeiders hem inspireerden en hoe zijn brieven aan Theo nog altijd als een stem door de kamers klinken.
Van Gogh Huis Drenthe: de kamer van Vincent en het verhaal erachter
Het Van Gogh Huis Drenthe is in 2023 volledig verbouwd en gemoderniseerd, met nieuwe audiovisuele presentaties en een vernieuwde routing, maar de kamer van Vincent is bewust behouden zoals die was. Op de eerste verdieping vind je zijn kleine kamer met balkon, waar hij van 2 oktober tot 4 december 1883 verbleef. De vloerplanken en delen van de muur zijn origineel, enkele objecten zijn bruiklenen van het Drents Museum en andere zijn zorgvuldig gekozen replica’s uit zijn tijd. Zijn bed staat nog op dezelfde plek, de tekendoos ligt open en het verfpalet lijkt klaar voor gebruik, alsof hij na een lange wandeling door het veen elk moment weer kan binnenkomen om zijn schetsen uit te werken.
De rondleiding voert je via de zogenoemde gang van het leven van Vincent naar de gelagkamer, waar hij vaak zat, en vervolgens naar zijn kamertje. Met moderne audiovisuele middelen en de verhalen van vrijwilligers wordt zijn verblijf in Drenthe tot leven gewekt. Projecties, afbeeldingen, teksten en foto’s brengen je terug naar 1883, naar het landschap en de mensen waarover hij zo lovend schreef in zijn brieven. Bezoekers waarderen het Van Gogh Huis met een 8,9, wat veel zegt over de intensiteit en authenticiteit van de ervaring.
Geschiedenis van Van Gogh Huis Drenthe en restauratie
Het pand waarin Van Gogh Huis Drenthe is gevestigd, kent een lange geschiedenis. Rond 1870 liet procureur J.A. Willinge Gratama het logement met tapperij op de hoek van de Schooldijk bouwen, opvallend door de twee verdiepingen en het balkon. In 1876 werd het pand verkocht aan logementhouder Hendrik Scholte, bij wie Vincent later zou verblijven, en in 1880 kreeg het gebouw ook de bestemming veerhuis. In de loop van de twintigste eeuw wisselde het pand meerdere malen van eigenaar en werd het voorzien van een witte pleisterlaag.
In 1997 werd de Stichting Van Gogh en Drenthe opgericht om restauratieplannen te realiseren. Een jaar later werd het achterste deel gesloopt ten behoeve van een nieuw appartementencomplex, waarna in maart 2000 de restauratiewerkzaamheden begonnen. Tijdens de werkzaamheden stortte een deel van de oostelijke zijgevel in, wat voor vertraging zorgde, maar in 2003 kon het Van Gogh Huis Drenthe officieel worden geopend. In het Van Gogh jaar 2023 volgde een grondige verbouwing met behoud van de historische kern, waarna het huis op 2 oktober opnieuw werd heropend.
Van Gogh’s verblijf in Drenthe en het omliggende landschap
Vincent van Gogh vertrok op 11 september 1883 vanuit Den Haag en reisde via Utrecht en Zwolle naar Hoogeveen, waar hij drie weken op een zolderkamer in het logement van Albert Hartsuiker verbleef. Op 2 oktober stapte hij op de snikke, een trekschuit, voor wat hij een “eeuwig lange vaart” noemde naar Nieuw-Amsterdam in de zuidoostelijke hoek van Drenthe. Tijdens deze tocht maakte hij een blad met schetsen, een getekend reisverslag van het veenlandschap en de kanalen. In Nieuw-Amsterdam woonde en werkte hij enkele maanden in logement Scholte, het huidige Van Gogh Huis Drenthe, waar hij zeer tevreden was over zijn redelijk grote kamer met kachel en balkon.
Vanuit Drenthe schreef Vincent 23 brieven, waarin zijn bewondering voor het landschap duidelijk naar voren komt. Hij tekende en schilderde onder meer de Turfschuit in Nieuw-Amsterdam, nu eigendom van het Drents Museum in Assen, en maakte een aquarel van de brug voor het logement, een werk dat in het Groninger Museum wordt bewaard. Naarmate het weer slechter werd en de eenzaamheid toenam, gecombineerd met financiële zorgen, besloot hij op 4 december terug te keren naar het ouderlijk huis in Nuenen. Toch heeft hij met zijn tekeningen, schilderijen en brieven een stukje Drentse geschiedenis vastgelegd, nog voordat fotografie in deze regio gemeengoed werd.
Collectie, exposities en educatie in Van Gogh Huis Drenthe
De collectie van Van Gogh Huis Drenthe draait niet alleen om objecten, maar vooral om verhalen. In de kamer van Vincent en de voormalige gelagkamer wordt aandacht besteed aan de geschiedenis van het pand, de veengeschiedenis van Zuidoost-Drenthe, de lokale historie van Nieuw-Amsterdam/Veenoord en de sociaal-economische situatie in de negentiende eeuw. Ook thema’s als kunst uit de negentiende eeuw en mentale gezondheid komen aan bod, ondersteund door brieven die Vincent in zijn Drentse periode schreef. De collectie is bovendien digitaal toegankelijk via het erfgoedportaal hierkomjijweg.nl, een initiatief van de gemeente Emmen en het ErfgoedNetwerk Emmen.
Hoewel Van Gogh Huis Drenthe een kleinschalige locatie is, worden er regelmatig kleine exposities georganiseerd in de educatieruimte. Zo zijn er tentoonstellingen geweest met werken van Anton Mauve, schilders van de Haagse School en het project “Van Gogh voor iedereen”, waarbij leerlingen prototypen maakten van schilderijen zodat mensen met een visuele beperking kunst met andere zintuigen kunnen beleven. Daarnaast worden lezingen aangeboden over onderwerpen als Van Gogh in Drenthe, zijn liefde voor de natuur en het verhaal van Theo van Gogh, zowel in het huis als op locatie.
Voor scholen zijn er uitgebreide educatieprogramma’s. Basisschoolgroepen kunnen een rondleiding en schilderworkshop volgen, of gebruikmaken van een Van Gogh leskoffer met materialen, opdrachten en een voorleesboekje. Voor het voortgezet onderwijs zijn er rondleidingen, workshops en programma’s rond mentale gezondheid, ontwikkeld in samenwerking met GGD Drenthe en geïnspireerd op “Open up met Vincent” van het Van Gogh Museum. Deze programma’s sluiten aan bij kerndoelen voor Nederlands, oriëntatie op jezelf en de wereld, kunstzinnige oriëntatie, kunst en cultuur en mens en maatschappij.
Van Gogh Huis Drenthe en het Drentse veenland: routes en arrangementen
Rond Van Gogh Huis Drenthe kun je het landschap ontdekken dat Vincent zo diep raakte. De Van Gogh Drenthe fietsroute is internationaal verkozen tot fietsroute van 2024 en er zijn meerdere fiets- en wandelroutes verkrijgbaar in het museum, onder andere naar Zweeloo en het Bargerveen. Drie bewegwijzerde fietsroutes, Vincents Aankomst, Vincents Dagtocht en Vincents Inspiratie, voeren je langs Hoogeveen, Veenoord, het kerkje van Zweeloo en door het Bargerveen, zodat je ziet wat Vincent zag en ervaart hoe het Drentse oerlandschap hem beïnvloedde.
Met het fietsarrangement “Laad op met Van Gogh” combineer je een bezoek aan Van Gogh Huis Drenthe met het huren van opgeladen fietsen via Zantingh Tweewielers in Nieuw-Amsterdam. Het basisarrangement omvat fietshuur, een bezoek aan het Van Gogh Huis en koffie met koek, terwijl het plusarrangement ook een boekje met Van Gogh Drenthe-fietsroutes bevat. Je boekt via het Van Gogh Huis, haalt de fiets op bij Zantingh Tweewielers aan de Vaart Noordzijde 7 en levert deze voor 17.30 uur weer in, waarna je de dag afsluit met een rondleiding in het museum.
Naast de routes vanuit het Van Gogh Huis zijn er in de regio diverse wandel- en belevingstochten met gidsen. Je kunt bijvoorbeeld in Nieuw-Amsterdam/Veenoord wandelen langs kanaalgravers en historische gebouwen, in Zweeloo een zintuigelijke wandeling maken of in het Bargerveen de kleuren van het veenlandschap ervaren. Er zijn ook fotowandelingen waarbij je, geïnspireerd door Vincent, leert vertragen en scherp waarnemen. Deze routes worden door regionale gidsen georganiseerd en door het Van Gogh Huis gepromoot, zodat je het verhaal van Van Gogh in Drenthe niet alleen binnen de museummuren beleeft, maar ook buiten in het landschap.
Van Gogh Huis Drenthe in breder toeristisch netwerk
Van Gogh Huis Drenthe is lid van de Van Gogh Europe Foundation, een netwerk van circa 25 locaties en musea in Nederland, België en Frankrijk die samen werken aan het behoud en de promotie van Van Goghs erfgoed. Via de routevangogheurope.eu kun je andere plekken ontdekken waar hij woonde en werkte, van Zundert tot Zuid-Frankrijk. Tegelijkertijd is het huis aangesloten bij het samenwerkingsverband Het Drentse Veenland, waarin verblijfsaccommodaties en dagattracties samenwerken om de Zuidoosthoek van Drenthe te promoten en arrangementen te ontwikkelen.
Het Van Gogh Huis fungeert bovendien als expeditiepoort voor het thema “Kunstenaars langs de Hondsrug” binnen Geopark de Hondsrug, het eerste geopark van Nederland. Hier wordt het verhaal van Vincent in Drenthe geplaatst in een breder kader van geologie, cultuur en natuur, met verwijzingen naar andere hotspots langs de Hondsrug. In het Natuurpark Moor – Veenland kun je het veenlandschap verder verkennen, met veenpoorten, wandel- en fietroutes en musea zoals het Veenloopcentrum, Museum Collectie Brands en het Veenpark, die de geschiedenis van het veen en zijn bewoners laten zien.
Het Van Gogh Huis Drenthe is goed bereikbaar en ligt aan de Van Goghstraat 1, 7844 NP Veenoord/Nieuw-Amsterdam. Het museum is in oktober op zaterdag en zondag geopend van 11.00 tot 17.00 uur en van dinsdag tot en met vrijdag van 13.00 tot 17.00 uur. Via de agenda op de website vind je actuele informatie over workshops, zondagochtendarrangementen, lezingen en speciale dagen zoals Burendag, waarop het huis gratis te bezoeken is en er extra activiteiten worden georganiseerd. Tickets voor lezingen, schilderworkshops, vergaderarrangementen en schoolbezoeken zijn eenvoudig te reserveren via de contactgegevens van het museum.
Het moment waarop je op het kleine balkon van de kamer van Vincent staat, uitkijkend over de heide en de curieuze ophaalbrug waar hij zelf over schreef, voelt alsof je even naast hem staat in 1883.
FAQ over Van Gogh Huis Drenthe
Wat is Van Gogh Huis Drenthe precies?
Van Gogh Huis Drenthe is een museum in Nieuw-Amsterdam/Veenoord, gevestigd in het voormalige logement Scholte, het enige openbaar toegankelijke pand in Nederland waar Vincent van Gogh woonde en werkte. Je bezoekt er zijn originele kamer, de gelagkamer en een moderne presentatie over zijn verblijf in Drenthe en het omliggende veenlandschap.
Waar ligt Van Gogh Huis Drenthe en hoe kom ik er?
Het Van Gogh Huis Drenthe ligt aan de Van Goghstraat 1, 7844 NP Veenoord/Nieuw-Amsterdam, in Zuidoost-Drenthe. Via de routbeschrijving op de website kun je je reis plannen, of je nu met de auto, fiets of openbaar vervoer komt. In de omgeving zijn diverse fietsroutes en arrangementen die het museum als start- of eindpunt gebruiken.
Wat zijn de openingstijden van Van Gogh Huis Drenthe?
In oktober is Van Gogh Huis Drenthe op zaterdag en zondag geopend van 11.00 tot 17.00 uur. Van dinsdag tot en met vrijdag kun je het museum bezoeken van 13.00 tot 17.00 uur. Op speciale dagen, zoals Burendag, kunnen er afwijkende tijden of extra activiteiten zijn, die in de agenda op de website worden vermeld.
Welke activiteiten en arrangementen zijn er?
Naast reguliere rondleidingen zijn er zondagochtendarrangementen met lezingen, workshops voor kinderen tijdens Oktober Kindermaand, schilderworkshops, lezingen op locatie en speciale fietsarrangementen zoals “Laad op met Van Gogh”. Ook zijn er educatieve programma’s voor primair en voortgezet onderwijs en diverse routes met gidsen in de regio.
Kan ik Van Gogh Huis Drenthe combineren met een fietstocht?
Ja, je kunt een bezoek aan Van Gogh Huis Drenthe uitstekend combineren met een fietstocht. Er zijn drie Van Gogh Drenthe-fietsroutes en een speciaal fietsarrangement in samenwerking met Zantingh Tweewielers, waarbij je opgeladen fietsen huurt, het museum bezoekt en onderweg het Drentse veenlandschap verkent.
Is Van Gogh Huis Drenthe geschikt voor schoolgroepen?
Van Gogh Huis Drenthe biedt programma’s voor groepen 3 tot en met 8 van het primair onderwijs en voor het voortgezet onderwijs. Scholen kunnen kiezen voor rondleidingen, schilderworkshops, leskoffers en presentaties op school, waarbij het verhaal van Vincent in Drenthe wordt gekoppeld aan kerndoelen voor taal, geschiedenis, kunst en maatschappij.
Bronnenlijst
Dit artikel is gebaseerd op de officiële website:Van Gogh Huis Drenthe – https://www.vangogh-drenthe.nl
