Laatste update 12/03/2026 door Johan

In het noordoosten van de provincie Drenthe, midden in de gemeente Aa en Hunze, ligt het sfeervolle dorp Anloo. Het wordt omringd door karakteristieke Drentse plaatsen als Zuidlaren, Gieten, Eext en Rolde. De ligging aan de rand van de Hondsrug en nabij uitgestrekte natuurgebieden zoals de Boswachterij Anloo maakt het dorp tot een geliefde bestemming voor wandelaars, fietsers en liefhebbers van cultuurhistorie. Het landschap wordt hier gekenmerkt door essen, brinkdorpen, bossen en heidevelden, afgewisseld met prehistorische monumenten en oude kerkpaden.

Verklaring van de naam Anloo

De naam Anloo is vermoedelijk afgeleid van het Oudnederlandse loo, wat ‘open plek in het bos’ betekent, gecombineerd met een persoons- of stamnaam. Het duidt op een nederzetting die ontstond op een open plek in een bebost gebied. Deze benaming past bij de vroege ontstaansgeschiedenis van het dorp, dat zich ontwikkelde op een hoger gelegen deel van de Hondsrug, omringd door bossen en heide.

Geschiedenis Anloo

Hoofdplaats van het dingspel Oostermoer
Anloo was eeuwenlang de hoofdplaats van het middeleeuwse rechtsgebied Oostermoer. Hier kwamen de vertegenwoordigers van omliggende dorpen bijeen om recht te spreken en bestuurlijke zaken te regelen. De centrale ligging en de aanwezigheid van een kerk maakten Anloo tot een belangrijk regionaal centrum.

Esdorp met brink
Het dorp is een typisch Drents esdorp van het brinktype, waarbij de bebouwing rond een open brink is gegroepeerd. Deze brink diende oorspronkelijk als verzamelplaats voor vee en als ontmoetingsplek voor de gemeenschap.

De Magnuskerk: oudste kerk van Drenthe

De Magnuskerk in Anloo, gelegen aan de Kerkbrink 3, is een van de oudste en best bewaarde kerken van Drenthe. Het tufstenen schip dateert uit circa 1100 en vormt samen met het gotische koor, de 15e‑eeuwse muurschilderingen en het historische interieur een uniek voorbeeld van middeleeuwse kerkarchitectuur in Noord‑Nederland. De kerk is een rijksmonument en speelt tot op de dag van vandaag een centrale rol in het dorp.

De Magnuskerk is gebouwd in de periode waarin Drenthe zich ontwikkelde tot een netwerk van esdorpen. De kerk staat op een lichte verhoging, omringd door oude bomen en historische bebouwing. Het tufstenen schip – een bijzonder materiaal dat in Nederland weinig voorkomt – dateert uit ongeveer 1100. Deze tufsteen werd in de middeleeuwen geïmporteerd uit het Eifelgebied in Duitsland en was geliefd vanwege zijn bewerkbaarheid.

Het oudste deel van de kerk is het romaanse schip. De dikke muren, kleine vensters en robuuste uitstraling zijn kenmerkend voor deze bouwstijl. Het gebruik van tufsteen maakt de kerk uitzonderlijk binnen Drenthe, waar baksteen later de norm werd.

Het oorspronkelijke romaanse koor werd in de late middeleeuwen vervangen door een gotisch koor. Dit koor heeft grotere vensters en een elegantere vormgeving, passend bij de bouwstijl van de 13e en 14e eeuw.

Inwendig bevinden zich muurschilderingen uit de 15e eeuw. Deze schilderingen, die lange tijd onder kalklagen verborgen zaten, tonen religieuze voorstellingen en patronen die typerend zijn voor de laatmiddeleeuwse kerkdecoratie.

De Magnuskerk heeft een bijzonder interieur met meerdere historische elementen die bewaard zijn gebleven.

Twee rijk versierde herenbanken uit de 17e of 18e eeuw tonen de invloed van de Lodewijk XIV‑stijl. Deze banken waren bestemd voor vooraanstaande families of bestuurders.

Het orgel werd in 1718 gebouwd door de beroemde orgelmaker Rudolf Garrels, leerling van Arp Schnitger. Het instrument had een Hoofdwerk en een Borstwerk. Tijdens een brand in 1995, die uitbrak tijdens restauratiewerkzaamheden, ging het pijpwerk vrijwel geheel verloren. Het orgel is sindsdien gerestaureerd, waarbij zoveel mogelijk historische elementen zijn behouden of gereconstrueerd.

In de kerk bevinden zich een koperen kaarsenhouder en een koperen zandloperhouder, beide daterend uit de 17e eeuw. Zandlopers werden gebruikt om de lengte van preken te meten – een charmant detail uit de kerkgeschiedenis.

Boswachterij Anloo en prehistorie

De Boswachterij Anloo herbergt naast uitgestrekte bossen ook prehistorische monumenten, waaronder een hunebed. Het gebied is rijk aan archeologische vondsten en kent gemarkeerde wandelroutes die langs grafheuvels en oude karrensporen voeren.

Pinetum Ter Borgh

Aan de rand van het dorp ligt het Pinetum Ter Borgh, een bijzondere verzameling naaldbomen en coniferen uit de hele wereld. Dit arboretum is in de vorige eeuw aangelegd en wordt nog steeds onderhouden door vrijwilligers.

Toeristische wetenswaardigheden

Magnuskerk
Adres: Kerkbrink 1, 9467 PH Anloo
Openingstijden: maandag t/m zaterdag 10.00–12.00 uur en 14.00–17.00 uur (aanbellen bij de kosteres)
Entree: gratis, donatie welkom
Parkeren: beperkte parkeergelegenheid rond de brink, ruimere opties aan de dorpsrand
OV: busverbindingen vanuit Assen en Groningen, halte op loopafstand
Google Maps-link

Boswachterij Anloo
Dit natuurgebied biedt een netwerk van wandel- en fietspaden door bossen, heidevelden en langs akkers. Het gemarkeerde natuurpad voert langs een hunebed en diverse grafheuvels. In het voorjaar bloeien hier bosanemonen en sleutelbloemen, terwijl in de herfst paddenstoelen het bos kleuren.
Adres: Boswachterij Anloo, 9467 Anloo
Openingstijden: vrij toegankelijk
Entree: gratis
Parkeren: bij startpunten van wandelroutes, o.a. aan de Schipborgerweg
OV: bushalte Anloo, ca. 10 minuten lopen
Google Maps-link

Pinetum Ter Borgh
Adres: Spiekersteeg 2, 9467 PH Anloo
Openingstijden: dagelijks van zonsopgang tot zonsondergang
Entree: gratis
Parkeren: beperkt bij de ingang, ruimere parkeergelegenheid in het dorp
OV: bushalte Anloo, ca. 5 minuten lopen
Google Maps-link

Lokale evenementen
Anloo kent jaarlijks terugkerende evenementen zoals de Saksische Boerendag, waarbij oude ambachten worden gedemonstreerd, en het Kerkepaad, waarbij de Magnuskerk onderdeel is van een route langs opengestelde kerken in Drenthe.

Culinaire adressen
In en rond Anloo vind je diverse eetgelegenheden, van knusse dorpscafés tot restaurants met streekgerechten. Probeer eens een Drentse stoofpot of een gerecht met wild uit de omgeving.

Fiets- en wandelroutes
Populair is het Strubben-Kniphorstbosch, een natuurgebied op korte afstand van Anloo met een rijke archeologische geschiedenis. Fietsers kunnen de Hondsrugroute volgen, die door het dorp voert en aansluit op het uitgebreide fietsknooppuntennetwerk.

Kunst in de openbare ruimte
Op en rond de brink staan enkele kunstwerken die verwijzen naar de geschiedenis van Anloo en het Drentse landschap. Ook in de Boswachterij zijn kunstobjecten te vinden, vaak gemaakt van natuurlijke materialen.

Drie extra lokale tips en weetjes

1. In de Magnuskerk worden regelmatig concerten georganiseerd, waarbij de akoestiek van het Romaanse interieur volledig tot zijn recht komt.
2. Het dorp ligt aan het Pieterpad, de bekendste langeafstandswandelroute van Nederland, wat het tot een geliefde stopplaats maakt voor wandelaars.
3. In de omgeving zijn diverse oude kerkpaden bewaard gebleven, die vroeger door kerkgangers uit omliggende dorpen werden gebruikt.

Seizoensgebonden activiteiten
In het voorjaar is de brink omzoomd met bloeiende bomen en struiken, in de zomer vinden er buitenactiviteiten plaats, in de herfst kleuren de bossen rondom het dorp goud en rood, en in de winter heerst er een serene rust over het landschap.

Bronnen

• Gemeente Aa en Hunze – Informatie over ligging, voorzieningen, evenementen en wandelroutes in en rond Anloo.
• Stichting Oude Drentse Kerken – Historische gegevens over de Magnuskerk, bouwgeschiedenis en restauraties.
• Vereniging Natuurmonumenten – Informatie over Boswachterij Anloo, natuurbeheer, wandelroutes en excursies.