Laatste update 19/03/2026 door Johan
Op het westelijke deel van Vlieland ligt een indrukwekkende zandvlakte van ongeveer 24 vierkante kilometer: de Vliehors. Dit uitgestrekte gebied, door de NAVO aangeduid als de Cornfield Range (In de volksmond Vliehors Range), is zowel een militair oefenterrein als een bijzonder natuurgebied. Voor bezoekers voelt het als een eindeloze woestijn, maar voor de Koninklijke Luchtmacht is het een strategische locatie waar al meer dan 75 jaar wordt geoefend.
Geschiedenis: van zandplaat tot strategisch oefenterrein
De Vliehors heeft een lange militaire geschiedenis. In 1948 werd het gebied officieel aangewezen als oefenterrein voor de Koninklijke Luchtmacht. De open, obstakelvrije zandvlakte bleek ideaal voor het trainen met bommen en andere wapensystemen. Gedurende de Koude Oorlog werd het terrein intensief gebruikt door Nederlandse en NAVO‑partners.
Tussen 1955 en 2004 bevond zich op de Vliehors ook een cavalerieschietkamp (CSK), waar onder meer Leopard‑tanks met scherpe munitie oefenden. In de decennia daarna werd met verschillende wapensystemen geëxperimenteerd. Oefeningen met napalm en verarmd uranium behoren inmiddels tot het verleden, maar maken wel deel uit van de militaire geschiedenis van het gebied.
De operationele NAVO‑naam Cornfield Range verwijst naar het open karakter van het terrein: een “korenveld” zonder obstakels, ideaal voor luchtoperaties.
Incidenten die de geschiedenis hebben gevormd
Hoewel veiligheid altijd prioriteit heeft, zijn er in de loop der jaren enkele incidenten geweest die hebben geleid tot strengere protocollen en verbeterde samenwerking tussen Defensie en lokale instanties.
- 1969 – Een Nederlandse F‑104G raakt per ongeluk voertuigen op de range. Eén medewerker komt om het leven, drie raken zwaargewond.
- 1992 – Een Deense F‑16 vuurt per ongeluk op de verkeerstoren; één persoon raakt lichtgewond.
- 2001 – Een Duitse Tornado raakt de toren meerdere keren met boordkanonnen. Er vallen geen gewonden.
Deze gebeurtenissen hebben geleid tot strengere veiligheidsmaatregelen, verbeterde communicatie en modernisering van de commandotoren.
Heden: een modern oefenterrein met oog voor natuur
De Vliehors Range is het enige terrein in Nederland waar vliegers van de Koninklijke Luchtmacht en NAVO‑partners mogen oefenen met explosieve ladingen. Oefeningen worden zorgvuldig gepland en uitgevoerd, met duidelijke veiligheidszones die worden gemarkeerd met rode vlaggen en waarschuwingsborden. Buiten oefenperiodes is een deel van het gebied toegankelijk voor recreanten.
De commandotoren beschikt over moderne communicatiesystemen waarmee piloten en grondpersoneel in real time contact houden. De samenwerking met natuurbeheerders is intensief: Defensie werkt nauw samen met Staatsbosbeheer om broedende vogels en kwetsbare natuur te beschermen. Lepelaars, strandplevieren en andere kustvogels broeden soms op slechts enkele honderden meters van het doelengebied.
Medevac op Vlieland: snelle hulp vanuit de lucht
Door de geïsoleerde ligging van Vlieland is luchttransport essentieel bij medische noodgevallen. De medische evacuaties worden uitgevoerd door gespecialiseerde helikopters, zoals de Airbus H145 van de ANWB Medical Air Assistance. Deze toestellen kunnen snel opstijgen vanaf Leeuwarden en zijn uitgerust voor spoedeisende zorg.
Een typische medevac‑vlucht volgt een vaste procedure: de helikopter vertrekt vanaf Leeuwarden, vliegt via een vastgesteld navigatiepunt boven de Waddenzee en landt zo dicht mogelijk bij de patiënt. Daarna wordt de patiënt naar het Medisch Centrum Leeuwarden vervoerd. Medevac‑vluchten komen regelmatig voor, zowel op het eiland als in het duingebied van de Vliehors.
Toekomst van de Vliehors Range
De toekomst van de Vliehors Range staat volop in de belangstelling. Defensie onderzoekt mogelijkheden om in de toekomst meer te oefenen met helikopters zoals de Apache en met onbemande systemen zoals de MQ‑9 Reaper. Oefeningen met raketten worden daarbij uitgesloten vanwege veiligheidsrisico’s.
In februari 2026 vernietigde de Raad van State de bestaande natuurvergunning voor de Vliehors Range, omdat de onderbouwing van de natuureffecten onvoldoende was. Defensie werkt aan een nieuwe aanvraag, waarbij natuurwaarden en militaire belangen beter op elkaar moeten worden afgestemd. Natuurorganisaties zoals de Waddenvereniging en Natuurmonumenten blijven nauw betrokken bij dit proces.
Recreatie op de Vliehors
Buiten oefenperiodes is een deel van de Vliehors toegankelijk voor bezoekers. De bekendste manier om het gebied te verkennen is met de Vliehors Expres, een grote strandbus die over de zandvlakte rijdt en stopt bij het iconische Drenkelingenhuisje. Dit voormalige reddingshuisje is tegenwoordig een klein museum vol verhalen over schipbreukelingen, reddingsacties en het ruige leven op zee.
Wandelen is toegestaan in de daarvoor opengestelde zones, maar het is belangrijk om altijd de aanwijzingen van Defensie en Staatsbosbeheer te volgen. De rode vlag betekent: verboden toegang.
Flora en fauna: leven in de zandwoestijn van de Vliehors Range
Ondanks het ruige karakter is de Vliehors rijk aan natuur. De zandplaat vormt een belangrijk leefgebied voor kustvogels, zeehonden en bijzondere planten die gedijen in zoute, dynamische omstandigheden. De combinatie van militair gebruik en natuurbeheer zorgt voor een uniek landschap waarin rust en activiteit elkaar afwisselen.
Tip van een local
Bezoek de Vliehors vroeg in de ochtend ALS het gebied toegankelijk is. De stilte, het licht en de uitgestrektheid geven je het gevoel dat je op een andere planeet bent. Neem wel altijd een windjack mee: zelfs in de zomer kan het hier stevig waaien.
Praktische informatie voor bezoekers Vliehors Range
- Controleer altijd vooraf of er oefeningen plaatsvinden; tijdens rode vlaggen is het gebied verboden terrein.
- De Vliehors Expres rijdt in het zomerseizoen meerdere keren per week.
- Honden zijn toegestaan, maar moeten in broedseizoen op veel plekken aan de lijn.
- Het Drenkelingenhuisje is alleen bereikbaar met de strandbus.
