Nationaal Park Dwingelderveld is een van de meest karakteristieke natuurgebieden van Drenthe. Dit uitgestrekte landschap bij Ruinen staat bekend om zijn ongestoorde horizon, grote heidevelden, vennen en afwisselende natuur. Bovendien geldt Nationaal Park Dwingelderveld volgens Natuurmonumenten als het grootste natte heidegebied van West-Europa. Daardoor is een bezoek aan dit gebied heel anders dan een wandeling door een traditioneel bosgebied. Hier wisselen natte laagtes, zandruggen, heidevelden en open vergezichten elkaar voortdurend af.
Wie het gebied bezoekt, merkt direct hoe ruim het landschap aanvoelt. Terwijl veel natuurgebieden worden begrensd door bosranden of bebouwing, kun je hier op verschillende plekken eindeloos ver kijken. Tegelijkertijd zorgen de grote wolkenpartijen boven het Drentse landschap voor steeds veranderende kleuren en lichtomstandigheden. Daardoor ziet geen enkele wandeling er hetzelfde uit.
Nationaal Park Dwingelderveld: een oer-Drents landschap
Het landschap van Nationaal Park Dwingelderveld is gevormd door natuurlijke processen die duizenden jaren teruggaan. Natte laagtes, ook wel slenken genoemd, worden afgewisseld met hogere zandruggen. Daarnaast vind je hier heide, bos, stuifzand, jeneverbesbosjes en meer dan veertig vennen. Sommige van die vennen zijn ontstaan tijdens de ijstijd, terwijl andere het resultaat zijn van vroegere veenafgravingen.
Juist die afwisseling maakt het gebied zo aantrekkelijk voor wandelaars. Op het ene moment wandel je door open heidevelden. Even later loop je langs een ven of tussen oude bomen. Bovendien veranderen de kleuren sterk per seizoen. In het voorjaar valt het veenpluis op, in de zomer kleuren delen van de heide roze en paars en in de herfst zorgen de grassen voor warme oranjegele tinten.
Uit eigen ervaring kan ik vertellen dat het gevoel van ruimte op het Dwingelderveld bijzonder sterk aanwezig is. Vanaf de open heide kijk je ver over het landschap uit en onderweg kom je regelmatig elementen tegen die in de informatie van het gebied worden genoemd, zoals vennen, heidevelden en de schaapskudde die helpt het landschap open te houden.
Bezoekerscentrum Dwingelderveld als startpunt
Voor veel bezoekers begint een dag in Nationaal Park Dwingelderveld bij het Bezoekerscentrum Dwingelderveld aan de Benderse 22 in Ruinen. Het bezoekerscentrum vormt een belangrijk informatiepunt voor recreanten. Jaarlijks ontvangen de medewerkers hier meer dan 150.000 bezoekers. Daarnaast wordt in het centrum aandacht besteed aan het belang van water, de cultuurhistorie van het gebied en de natuurwaarden van het nationaal park.
Ook worden er excursies en activiteiten georganiseerd voor uiteenlopende doelgroepen. Daardoor is het bezoekerscentrum niet alleen een startpunt voor wandelingen, maar ook een plek waar bezoekers meer leren over het landschap waarin zij zich bevinden.
Wandelen in Nationaal Park Dwingelderveld
Wandelen behoort zonder twijfel tot de populairste manieren om Nationaal Park Dwingelderveld te ontdekken. Vanuit het bezoekerscentrum en omliggende locaties zijn diverse routes beschikbaar die verschillen in lengte en karakter.
Jac. P. Thijsse Wandelroute
Een van de bekendste routes is de Jac. P. Thijsse Wandelroute. Deze wandeling heeft een lengte van 13 kilometer en begint en eindigt bij het bezoekerscentrum. De route werd in 2021 onthuld door Saskia Thijsse, een achterkleinkind van natuurbeschermer Jac. P. Thijsse.
Tijdens deze wandeling volgen bezoekers de voetsporen van de bekende natuurbeschermer. Onderweg wandel je door heidevelden, langs vennen en door delen van het landschap die dankzij natuurbescherming behouden zijn gebleven. De route wordt gemarkeerd met grijze pijlen.
Langs de route liggen verschillende interessante punten. Zo passeer je de Benderse Berg. Deze ontstond tijdens de voorlaatste ijstijd en ligt circa 12,60 meter boven NAP. Daarnaast voert de route langs het Smitsveen, dat door Thijsse ooit werd omschreven als een waar museum van waterplanten. Rond dit veengebied liggen bovendien grafheuvels uit de Midden-Bronstijd.
Anserdennen Wandelroute
Wie een kortere wandeling zoekt, kan kiezen voor de Wandelroute Anserdennen Dwingelderveld. Deze route is 2 kilometer lang en start bij Theehuys Anserdennen in Ansen. De wandeling is gemarkeerd met blauwe pijlen.
Ondanks de beperkte lengte biedt deze route veel afwisseling. Je wandelt door bos, over de Anseres en langs open landschappen met weidse uitzichten. Daarbij valt het glooiende karakter van het terrein direct op. Oude beukenbomen begeleiden delen van het traject en onderweg maak je kennis met typische bosbewoners.
Bijzondere natuur onderweg
Nationaal Park Dwingelderveld biedt ruimte aan uiteenlopende planten- en diersoorten. Tijdens een wandeling kun je aandachtig luisteren naar de geluiden van vogels. In de Anserdennen wordt bijvoorbeeld specifiek gewezen op de zwarte specht. Deze vogel maakt zijn nest graag in oude beukenbomen.
Daarnaast speelt dood hout een belangrijke rol in het ecosysteem. Omgevallen bomen en boomstronken vormen een leefgebied voor insecten zoals houtmieren en keverlarven. Die insecten dienen vervolgens weer als voedsel voor andere dieren. Daarom blijft veel dood hout in het bos aanwezig.
Ook op de heide speelt natuurbeheer een belangrijke rol. Zonder beheer zouden grote delen van de heide uiteindelijk veranderen in bos. Daarom werken Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer samen aan het behoud van het karakteristieke heidelandschap.
De schaapskudde en het beheer van de heide
Een bezoek aan Nationaal Park Dwingelderveld is niet compleet zonder aandacht voor de schaapskudde. De Drentse heideschapen van herder Johan Coelingh zijn dagelijks aanwezig op de heide. Samen met geiten en koeien zorgen zij ervoor dat gras tussen de heidestruiken wordt weggegraasd.
Hierdoor blijven de heidevelden open en krijgen jonge heideplanten kansen om te groeien. Tegelijkertijd profiteren soorten als klokjesgentiaan en zonnedauw van deze vorm van natuurbeheer. Ook verschillende vlinders, libellen, reptielen, amfibieën en vogels hebben baat bij het open landschap.
Meer routes rond Nationaal Park Dwingelderveld
Naast de twee bekendste wandelingen zijn er nog diverse andere routes beschikbaar. Zo worden onder meer een wandelroute van 4,71 kilometer bij Ruinen, een route door het Kloosterveld van 2,7 kilometer, een bos- en heideroute van 7 kilometer en een familiepad van 2,5 kilometer genoemd. Daarnaast zijn er fietsroutes en een trailrunroute beschikbaar voor actieve bezoekers.
Daardoor is het gebied interessant voor zowel recreatieve wandelaars als sportieve natuurliefhebbers. Bovendien kan iedere bezoeker een route kiezen die past bij de beschikbare tijd.
Praktische informatie voor bezoekers
Het bezoekerscentrum bevindt zich aan de Benderse 22 in Ruinen. Honden zijn welkom, mits zij zijn aangelijnd. Voor rolstoelgebruikers wordt verwezen naar een speciaal wandelpad bij het informatiepunt van Staatsbosbeheer in Spier.
Verder geldt dat georganiseerde activiteiten met meer dan twintig personen of betaalde activiteiten vooraf toestemming vereisen. Ook zijn drones niet toegestaan boven deze beschermde natuurgebieden.
Overnachten bij Nationaal Park Dwingelderveld
De geraadpleegde open tabs bevatten geen informatie over hotels of andere accommodaties in de omgeving van Nationaal Park Dwingelderveld. Daarom zijn er in dit artikel bewust geen overnachtingssuggesties opgenomen om feitelijke juistheid te waarborgen.
FAQ over Nationaal Park Dwingelderveld
Waar ligt Nationaal Park Dwingelderveld?
Nationaal Park Dwingelderveld ligt in Drenthe en wordt onder meer ontsloten via het Bezoekerscentrum Dwingelderveld in Ruinen.
Wat maakt Nationaal Park Dwingelderveld bijzonder?
Het gebied wordt omschreven als het grootste natte heidegebied van West-Europa en kent een afwisseling van heide, vennen, bos, stuifzand en jeneverbesbosjes.
Welke wandeling is het bekendst?
De Jac. P. Thijsse Wandelroute van 13 kilometer behoort tot de bekendste routes binnen het gebied.
Is Nationaal Park Dwingelderveld geschikt voor korte wandelingen?
Ja. De Wandelroute Anserdennen Dwingelderveld is slechts 2 kilometer lang en daardoor geschikt voor een kort bezoek.
Zijn honden toegestaan?
Ja, honden zijn welkom, mits zij zijn aangelijnd.
Mag ik met een drone vliegen in Nationaal Park Dwingelderveld?
Nee. Drones zijn niet toegestaan in deze beschermde natuurgebieden.
Is er een bezoekerscentrum aanwezig?
Ja. Het Bezoekerscentrum Dwingelderveld in Ruinen fungeert als informatie- en startpunt voor bezoekers.
