Laatse update 12/02/2026 door Johan
Nationale Molendag is hét jaarlijkse molenfeest van Nederland. In het tweede weekend van mei openen honderden wind- en watermolens in het hele land hun deuren voor publiek. Bezoekers kunnen molens van binnen bekijken, met molenaars praten, demonstraties bijwonen en vaak ook deelnemen aan leuke activiteiten voor kinderen en volwassenen. De dag wordt georganiseerd door Vereniging De Hollandsche Molen, die zich sinds 1923 inzet voor het behoud van molens in Nederland.
Voor toeristen is Nationale Molendag een perfecte gelegenheid om het typisch Nederlandse landschap met draaiende molens te beleven. Van de Zaanse Schans tot Kinderdijk en van kleine poldermolens tot grote industriemolens: overal in het land is wel een molen te vinden die meedoet.
Wanneer is Nationale Molendag?
Nationale Molendag vindt elk jaar plaats in het tweede weekend van mei. Vaak doen zowel de zaterdag als de zondag mee, waardoor je twee dagen de tijd hebt om molens te bezoeken. In 1972 werd de eerste landelijke molendag georganiseerd; sindsdien is het evenement uitgegroeid tot een vaste waarde op de Nederlandse evenementenkalender.
De dag wordt tegenwoordig ondersteund door de VriendenLoterij en heet officieel de VriendenLoterij Nationale Molendag. Honderden molens door het hele land draaien en zijn toegankelijk voor publiek.
Wie organiseert Nationale Molendag?
De organisatie ligt bij Vereniging De Hollandsche Molen, in samenwerking met molenstichtingen, vrijwilligersorganisaties, gemeenten en lokale molenaars. De Hollandsche Molen zet zich in voor:
- behoud en restauratie van molens
- ondersteuning van moleneigenaren
- opleiding van nieuwe molenaars
- promotie van molens als cultureel erfgoed
Dankzij deze samenwerking kunnen elk jaar honderden molens veilig worden opengesteld voor bezoekers.
Wat kun je doen tijdens Nationale Molendag?
Tijdens Nationale Molendag is er veel meer te doen dan alleen een molen van binnen bekijken. Afhankelijk van de locatie kun je onder andere verwachten:
- rondleidingen door de molen, vaak door de molenaar zelf
- demonstraties van het malen van graan of het bemalen van polders
- uitleg over de techniek van wieken, raderen en maalstenen
- kinderactiviteiten zoals speurtochten, knutselhoeken en spelletjes
- proeverijen van producten die met molenmeel zijn gemaakt
- markten met streekproducten of ambachten
Veel molens liggen in prachtige landschappen, waardoor een molenbezoek goed te combineren is met een wandeling of fietstocht.
Waarom zijn molens zo belangrijk voor Nederland?
Molens zijn onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van Nederland. Ze speelden een cruciale rol bij:
- het droogmalen van polders en het beschermen tegen overstromingen
- het malen van graan voor brood en andere voedingsmiddelen
- het zagen van hout voor scheepsbouw
- het aandrijven van industriële processen, zoals olie- en papierproductie
Hoewel veel molens hun oorspronkelijke economische functie hebben verloren, zijn ze nog steeds in gebruik als monument, educatieve locatie en toeristische trekpleister. Dankzij vrijwilligers en molenstichtingen blijven ze draaien en onderhouden.
Nationale Molendag voor toeristen
Voor toeristen – zowel uit Nederland als uit het buitenland – is Nationale Molendag een ideale manier om het land op een authentieke manier te beleven. Enkele redenen:
- je ziet molens niet alleen van buiten, maar ook van binnen
- je kunt direct met molenaars praten en vragen stellen
- veel molens liggen in fotogenieke landschappen
- het is een laagdrempelig en betaalbaar uitje voor gezinnen
- je ontdekt kleine dorpen en regio’s waar je anders misschien niet zou komen
Aanraders per regio
- Zuid-Holland: Kinderdijk, de molens langs de Rotte en in de Alblasserwaard
- Noord-Holland: Zaanse Schans, Schermer en Beemster
- Utrecht en Gelderland: poldermolens, korenmolens en riviermolens in het rivierengebied
- Limburg en Noord-Brabant: watermolens in beekdalen en historische dorpen
Veel regionale molendagen sluiten aan op of vullen Nationale Molendag aan, waardoor er verspreid over het jaar extra molenactiviteiten zijn.
Tip van een local
Wil je een molen echt beleven? Ga vroeg op de dag of juist aan het eind van de middag. Dan is het vaak rustiger, heb je meer tijd om met de molenaar te praten en kun je buiten prachtige foto’s maken met mooi licht. Combineer je bezoek met een korte wandeling of fietstocht langs meerdere molens in de omgeving – veel mooier dan alleen even snel een foto vanaf de parkeerplaats.
Praktische tips voor een geslaagde Molendag
- Kijk vooraf op de website van De Hollandsche Molen welke molens meedoen en wat de openingstijden zijn.
- Niet alle molens zijn volledig rolstoeltoegankelijk; informeer vooraf als dat belangrijk is.
- Draag stevige schoenen: trappen in molens zijn vaak steil en smal.
- Houd rekening met kinderen: begeleid ze goed op de trappen en bij draaiende onderdelen.
- Neem contant geld mee; sommige molens vragen een kleine bijdrage of verkopen meel en streekproducten.
Nationale Molendag en kinderen
Voor kinderen is Nationale Molendag een leerzaam en avontuurlijk uitje. Ze kunnen:
- zien hoe wind of water wordt omgezet in beweging
- leren waar meel vandaan komt
- ontdekken hoe Nederland droge voeten houdt
- meedoen aan speurtochten of knutselactiviteiten
Veel molens richten zich speciaal op gezinnen met uitleg op kindniveau en leuke opdrachten.
Molens bezoeken buiten Nationale Molendag
Ook buiten Nationale Molendag zijn veel molens regelmatig geopend, bijvoorbeeld op vaste draaidagen of op afspraak. Op de website van De Hollandsche Molen kun je per molen zien:
- wanneer hij draait
- of hij toegankelijk is voor publiek
- welke activiteiten er zijn
- of er een winkel of bezoekerscentrum is
Voor toeristen die niet in mei in Nederland zijn, blijft een molenbezoek dus een aanrader.
Meer informatie over Molens in Nederland vindt u door te zoeken op onze website.
Bronnenlijst
- Vereniging De Hollandsche Molen – algemene informatie en molendagen https://www.molens.nl
- De Hollandsche Molen – overzicht molendagen en data https://www.molens.nl/molendagen
- Geschiedenis van Zuid-Holland – Nationale Molendag https://geschiedenisvanzuidholland.nl