Het Hogeland ligt in het uiterste noorden van de provincie Groningen en grenst aan de Waddenzee. De gemeente bestaat uit een groot aantal dorpen en buurtschappen waaronder Winsum, Bedum, Uithuizen, Warffum, Leens en Pieterburen. Ook Lauwersoog en de Eemshaven maken deel uit van dit uitgestrekte gebied. Het landschap wordt gekenmerkt door wierden, dijken en weidse uitzichten die typerend zijn voor Noord-Groningen.
Verklaring van de naam Het Hogeland
De naam Het Hogeland verwijst naar het hoger gelegen land boven zeeniveau. Het gebied ligt op oude kwelders en wierden die door bewoners eeuwenlang zijn opgehoogd om droge voeten te houden. Het Hogeland is daarmee een historisch cultuurlandschap dat zijn naam dankt aan de strijd tegen het water en de ligging boven de omliggende polders.
Geschiedenis Het Hogeland
Het Hogeland ontstond in 2019 door een fusie van de gemeenten Bedum, De Marne, Winsum en Eemsmond. Het gebied kent een lange geschiedenis van bewoning. Al in de vroege middeleeuwen werden wierden aangelegd, kunstmatige heuvels waarop dorpen gebouwd werden. Deze wierdedorpen zoals Warffum, Middelstum en Eenrum zijn nog steeds herkenbaar in het landschap. In de eeuwen daarna ontwikkelde Het Hogeland zich tot een agrarisch gebied met statige boerderijen en kerken. De nabijheid van de Waddenzee zorgde voor handel en visserij met Lauwersoog en de Eemshaven als belangrijke havens.
Toeristische wetenswaardigheden Het Hogeland
Het Hogeland biedt een rijk palet aan bezienswaardigheden. Warffum, Eenrum en Middelstum hebben een beschermd dorpsgezicht en middeleeuwse kerken. Lauwersoog is de toegangspoort tot Nationaal Park Lauwersmeer waar vogels en bijzondere planten te vinden zijn. Noordpolderzijl is de kleinste zeehaven van Nederland en een geliefde plek voor wandelaars.
Openluchtmuseum Het Hoogeland
In Warffum bevindt zich het Openluchtmuseum Het Hoogeland waar het leven in een Gronings dorp rond 1900 wordt getoond. Het museum bestaat uit historische gebouwen en laat zien hoe mensen vroeger woonden en werkten.
Adres: Schoolstraat 4, 9989 AG Warffum
Openingstijden: dinsdag t/m zondag 10:00 – 17:00
Entreeprijzen: volwassenen €9, kinderen €4,50
Bereikbaarheid: goed bereikbaar met de trein naar station Warffum en vervolgens 10 minuten lopen. Parkeren kan gratis in de omgeving.
Menkemaborg
In Uithuizen staat de Menkemaborg een fraai bewaard gebleven borg uit de 14e eeuw. Het museum toont het leven van de Groninger adel en beschikt over een prachtige tuin.
Adres: Menkemaweg 2, 9981 CV Uithuizen
Openingstijden: dinsdag t/m zondag 10:00 – 17:00
Entreeprijzen: volwassenen €10, kinderen €5
Museum Wierdenland
In Ezinge bevindt zich Museum Wierdenland dat archeologische vondsten toont uit de ijzertijd en Romeinse tijd. Het museum legt de geschiedenis van wierden en hun bewoners uit.
Adres: Van Swinderenweg 10, 9891 AD Ezinge
Openingstijden: vrijdag t/m zondag 13:00 – 17:00
Entreeprijzen: volwassenen €7, kinderen €3
Borg Verhildersum
In Leens staat Borg Verhildersum een historische borg met museum en landgoed. Het museum geeft een beeld van het leven op een Groninger borg in de 19e eeuw.
Adres: Wierde 40, 9965 TB Leens
Openingstijden: seizoensgebonden meestal april t/m oktober
Entreeprijzen: volwassenen €8, kinderen €4
Domies Toen
Domies Toen in Pieterburen is een botanische tuin met bijzondere planten. Het is een rustige plek waar bezoekers kunnen wandelen en genieten van de natuur.
Adres: Hoofdstraat 76, 9968 AG Pieterburen
Openingstijden: woensdag t/m zondag 10:00 – 17:00
Entreeprijzen: volwassenen €5, kinderen €2
Visserijmuseum Zoutkamp
Het Visserijmuseum in Zoutkamp vertelt de geschiedenis van de visserij in de regio. Bezoekers zien oude schepen, netten en verhalen van vissers.
Adres: Reitdiepskade 2, 9974 PJ Zoutkamp
Openingstijden: dinsdag t/m zondag 13:00 – 17:00
Entreeprijzen: volwassenen €7, kinderen €3
Leuke dingen voor kinderen
Voor kinderen is er veel te beleven. In het Lauwersmeer kunnen kinderen spelen in natuurspeeltuinen en meevaren met excursieboten. Het Openluchtmuseum Het Hoogeland heeft interactieve activiteiten zoals oude ambachten en verkleedpartijen.
Dorpen en plaatsen in Het Hogeland
De gemeente telt 49 dorpen en 76 buurtschappen. Belangrijke plaatsen zijn Uithuizen, Winsum, Bedum, Warffum, Leens, Pieterburen, Middelstum, Eenrum, Usquert en Zoutkamp. Daarnaast behoren de eilanden Rottumeroog en Rottumerplaat tot Het Hogeland.
Culinaire adressen
Het Hogeland staat bekend om streekgerechten zoals Groninger koek, mosterdsoep en vis uit Lauwersoog. In Warffum en Pieterburen zijn restaurants die lokale producten serveren. Boerderijwinkels in de omgeving bieden verse groenten, zuivel en vlees.
Praktische tips
Het Hogeland is goed bereikbaar met de trein via stations Winsum, Bedum en Warffum. Met de auto is het gebied bereikbaar via de N46 en N361. Parkeren is meestal gratis in dorpen en bij bezienswaardigheden.
Bronnen
- Gemeente Het Hogeland – algemene informatie over de gemeente en dorpen
- Openluchtmuseum Het Hoogeland – informatie over museum, openingstijden en entreeprijzen
- Menkemaborg – informatie over borg, museum en tuin
- Museum Wierdenland – informatie over archeologische vondsten en wierden
- Borg Verhildersum – informatie over borg, museum en landgoed
- Domies Toen – informatie over botanische tuin en activiteiten
- Visserijmuseum Zoutkamp – informatie over visserijgeschiedenis en tentoonstellingen
- Nationaal Park Lauwersmeer – informatie over natuur, flora en fauna