Laatste update 04/06/2026 door Johan
Venhuizen is een dijkdorp in de gemeente Drechterland, in het oosten van Noord-Holland, direct achter de Westfriese Omringdijk aan het Markermeer. Het dorp telt iets meer dan vierduizend inwoners en ligt tussen Hoorn en Enkhuizen in. Daardoor voelt Venhuizen rustig en landelijk, maar je zit toch dicht bij grotere plaatsen en goede voorzieningen.
Venhuizen en de herkomst van de naam
De naam Venhuizen verwijst waarschijnlijk naar “ven”, een ondiepe plas of moeras, en “huizen”. Ooit lag hier een kleine nederzetting op een iets hogere, drogere plek in een nat gebied. Zo konden bewoners veilig wonen, terwijl ze toch dichtbij vruchtbare grond en visrijk water bleven. Die combinatie van droog en nat landschap zie je nog steeds terug in de omgeving.
Geschiedenis van Venhuizen
Venhuizen wordt al in de dertiende eeuw genoemd als Veenhusen. Het dorp groeide uit tot een langgerekt lint langs de dijk, met boerderijen, kleine bedrijven en herbergen. In 1414 kregen Venhuizen en het nabijgelegen Hem gezamenlijk stadsrechten, inclusief een eigen rechtbank. Dat laat zien dat Venhuizen toen een belangrijke rol speelde in de regio West-Friesland.
Eeuwenlang beschermden dijken de bewoners tegen de toenmalige Zuiderzee, nu het Markermeer. Voor dijkversterking werd klei gewonnen, waardoor achter de dijk kleiputten ontstonden. Deze plassen zijn later uitgegroeid tot waardevolle natuurgebieden met veel vogels. In de twintigste eeuw breidde Venhuizen uit met nieuwe woonwijken, maar het dorp behield zijn dorpsschaal en agrarische uitstraling.
Venhuizen vandaag: dorp tussen polder en water
Tegenwoordig is Venhuizen vooral een woondorp met veel forensen, agrariërs en kleine ondernemers. Toch blijft de ligging bijzonder, precies op de overgang van open polderland naar het Markermeer. Je fietst in enkele minuten van de dorpskern naar de dijk, waar het uitzicht steeds weer verrast. Bovendien ligt Venhuizen gunstig voor uitstapjes naar Hoorn, Enkhuizen en de rest van West-Friesland.
Bezienswaardigheden in en rond Venhuizen
Dorpskerk Venhuizen
De dorpskerk van Venhuizen staat centraal in het oude dorp en vormt een herkenbaar silhouet. De kerk heeft een lange geschiedenis en is meerdere keren verbouwd en gerestaureerd. Binnen worden regelmatig concerten en kleinschalige culturele activiteiten georganiseerd. Je voelt er de sfeer van een gemeenschap die al eeuwen samenkomt rond dit gebouw. Waarom bezoeken: voor de historische sfeer, de rust van het kerkhof en intieme concerten.
Adres: Twijver, 1606 BK Venhuizen.
Het Koggehuis en het oude raadhuis
Aan het Twijver staat het Koggehuis, het voormalige raadhuis van de vroegere gemeente Venhuizen. Het pand, samen met de naastgelegen stolpboerderij, vertelt het verhaal van lokale bestuurders en boeren. De architectuur sluit mooi aan bij de Westfriese stolpboerderijen in de omgeving. Tijdens een wandeling door de dorpskern merk je hoe compact en overzichtelijk Venhuizen is. Waarom bezoeken: om de historische dorpsas te ervaren en de overgang van boerendorp naar bestuurdorp te zien.
Adres: Twijver, 1606 BK Venhuizen.
Westfriese Omringdijk bij Venhuizen
De Westfriese Omringdijk loopt langs Venhuizen en is een van de oudste dijken van Nederland. Vanaf de dijk kijk je uit over het Markermeer aan de ene kant en de polder aan de andere kant. Het is een ideale plek voor een korte wandeling of een langere fietstocht. Bij helder weer zie je de contouren van Enkhuizen en soms zelfs Lelystad aan de overkant. Waarom bezoeken: voor vergezichten, het gevoel van ruimte en een tastbare geschiedenis van waterbeheer. Adres: Zuiderdijk, 1606 Venhuizen.
Recreatieterrein Haven Wijdenes
Vlak ten zuiden van Venhuizen ligt recreatieterrein Haven Wijdenes, direct aan het Markermeer. Je vindt er een grasstrand, zwemgelegenheid en picknickplekken langs het water. Op warme dagen zoeken bewoners uit Venhuizen hier verkoeling en ontspanning. De sfeer is eenvoudig en ongedwongen, zonder grote horeca of drukke boulevards. Waarom bezoeken: om te zwemmen, te picknicken en te genieten van het Markermeer met weinig drukte. Adres: Zuiderdijk 39, 1608 MB Wijdenes.
Vluchthaventje Wijdenes
Aan dezelfde dijk ligt het kleine vluchthaventje van Wijdenes, ooit bedoeld als veilige plek bij storm. Tegenwoordig is het een geliefde stop voor watersporters, vissers en wandelaars. Je ziet er vaak zeilboten, kano’s en mensen die gewoon even naar de horizon staren. Het haventje vormt een mooi contrast met de open, rechte dijk. Waarom bezoeken: voor het uitzicht over het Markermeer en de historische sfeer van een oud haventje. Adres: Zuiderdijk, 1608 Wijdenes.
Kleiputten Wijdenes
Achter de dijk liggen de Kleiputten Wijdenes, een mozaïek van plassen, rietkragen en graslanden. Je wandelt er over smalle paden en langs uitkijkpunten met zicht op watervogels. Het gebied is vrij toegankelijk en voelt verrassend stil, zelfs op mooie dagen. In het voorjaar hoor je er veel weidevogels en zie je bloeiende planten langs de oevers. Waarom bezoeken: voor vogels, rust en korte wandelingen in een kleinschalig natuurgebied. Adres: toegang vanaf de Zuiderdijk, 1608 Wijdenes.
Fietsen en wandelen rond Venhuizen
Rond Venhuizen lopen verschillende knooppuntroutes voor fietsers en wandelaars. Je kunt eenvoudig een rondje plannen langs de dijk, door de polders en via kleine dorpen. De Zuiderzeeroute en de Westfriese Omringdijkroute komen in de buurt van Venhuizen. Daardoor is het dorp een logische tussenstop tijdens een meerdaagse tocht.
Tip van een local: plan je fietstocht zo dat je eindigt op de dijk bij zonsondergang. Het licht over het Markermeer en de polder is dan vaak zacht en rustig, waardoor het landschap extra indruk maakt.
Cultuur en evenementen in Venhuizen
Venhuizen heeft een actief verenigingsleven, met sportclubs, muziekverenigingen en dorpsinitiatieven. Regelmatig zijn er kleinschalige evenementen, markten en activiteiten in en rond het dorp. Daarnaast profiteren bewoners en bezoekers van het aanbod in Hoorn en Enkhuizen. Zo combineer je een rustig verblijf in Venhuizen met musea, theaters en grotere festivals in de buurt.
Plaatsen in deze omgeving
In de omgeving van Venhuizen liggen meerdere dorpen en steden die een bezoek waard zijn. Samen vormen ze een afwisselende regio met water, historie en veel ruimte.
- Hem (circa 2 km over de weg): klein dorp met lintbebouwing en agrarisch karakter.
- Wijdenes (circa 4 km): dijkdorp met recreatieterrein Haven Wijdenes en het vluchthaventje.
- Oosterleek (circa 5 km): schilderachtig dorp aan de dijk met uitzicht over het Markermeer.
- Westwoud (circa 5 km): oud dorp met kerk en karakteristieke boerderijen in het achterland.
- Hoogkarspel (circa 6 km): groter dorp met station, winkels en voorzieningen.
- Schellinkhout (circa 7 km): populair bij kitesurfers en wandelaars langs de dijk.
- Enkhuizen (circa 10 km): historische havenstad met het Zuiderzeemuseum en sfeervolle binnenstad.
- Hoorn (circa 12 km): monumentale stad met musea, horeca en een levendige haven.
Praktische tips voor je bezoek aan Venhuizen
Venhuizen is goed bereikbaar per auto via de N506 en de N307, de weg tussen Hoorn en Enkhuizen. Met het openbaar vervoer reis je meestal via station Hoogkarspel of Hoorn en stap je daar op de bus. Parkeren in en rond het dorp is doorgaans gratis en eenvoudig, zeker buiten piekmomenten. Neem voor wandelingen en fietstochten een kaart of route-app mee, zodat je makkelijk kunt variëren.
Omdat Venhuizen geen grote toeristische hotspot is, voelt een bezoek vaak ontspannen. Je deelt de dijk en de natuurgebieden vooral met locals en dagjesmensen uit de regio. Juist die kleinschaligheid maakt Venhuizen aantrekkelijk voor wie rust zoekt. Toch heb je, dankzij de nabijheid van Hoorn en Enkhuizen, altijd meer levendigheid binnen handbereik.
