Verdonken dorpen van Zeeland

Op het grondgebied van de provincie Zeeland bevinden zich meer dan 117 verdronken dorpen (waaronder 1 stad: Reimerswaal).

Het gaat om kerkdorpen die ruwweg zijn ontstaan in de periode 900 tot 1500, weggevaagd door het water, veelal als gevolg van een stormvloed, soms ook door langer lopende processen. Sporen in het landschap, bodemvondsten en archiefmateriaal herinneren ons tot op de dag van vandaag aan het leven van mensen op inmiddels verdwenen plekken.

De meeste dorpen gingen in de late middeleeuwen verloren (1000 -1500 na Christus). Alleen al tussen 1134 en 1530 zijn er meer dan 45 stormvloeden bekend. Waarschijnlijk hangt dat hoge aantal vooral samen met de bijzondere geografie van Zeeland. Het is een gebied met wijde riviermonden en een sterke getijdenwerking. Ook de mens zelf had de hand in overstromingen, daar waar dijken werden verwaarloosd, grond was afgegraven voor zout- en turfwinning en land om militaire redenen onder water werd gezet.

Bekenste dorpen zijn:

  1. Aendijcke 1586; een dorp in Zeeuws-Vlaanderen, behorende tot de heerlijkheid Zaamslag. Het dorpje verdween in de golven bij de overstroming van 1586, en is in tegenstelling tot Othene en Zaamslag nooit meer herbouwd.
  2. Agger;
  3. Agger (Aggara, Aggeren, Aggher, Agg here, Agher, Den Agger) is de naam van een voormalig dorp op de grens van de huidige provincies Noord-Brabant en Zeeland. Het dorp Agger was een zogeheten wandelend dorp. Het heeft op verschillende plaatsen gelegen op de plaats waar de Schelde zich splitste in de Honte (de latere Westerschelde) en de Oosterschelde. Vermoedelijk verdronk dit dorp in 1288.
  4. Assemansbroek (Broeck, Broeke, Den Broek) 1530; Voormalig dorp en parochie in het Verdronken land van Zuid-Beveland, zuid-oost van Romerswaal. Dit dorp werd regelmatig door watervloeden geteisterd. In elk geval in 1421, de Sint-Elisabethsvloed. Door de overstroming van 5 November 1530 verdween het van de kaart.
  5. Assenburg (1532), gehucht op het voormalige eiland Borssele, Zuid-Beveland dat verdronk tijdens De Allerheiligenvloed die Nederland trof op 2 november 1532.
  6. Avenkerke (Vernavenkerke, Havekerke, Hanekerk, Brile), verdronken dorp op het voormalige eiland Wulpen, voor de kust van Zeeuws-Vlaanderen. Verdwenen na de 13e eeuw.
  7. Bakendorp 1530-1570
  8. Beoostenbly; verdwenen dorp ten oosten van Axel, Gemeente Terneuzen, Zeeuws-Vlaanderen.
  9. Bommenee (Bommenede) 1682, verlaten 1684, vroeger gelegen op Schouwen-Duiveland aan de Grevelingen, ten oosten van Brouwershaven en ten noordoosten van Zonnemaire in de uiterste punt van de polder Bommenede, één van de vier eilanden die later werden samengevoegd tot Schouwen-Duiveland.
  10. Borrendamme (Bordendam) 1613; voormalig dorp op het eiland Schouwen, in de nabijheid van Zierikzee. Regelmatig overstroomd; met name 27 September 1477 en 5 November 1530; daardoor is het dorp langzamerhand vervallen en uiteindelijk in Januarij 1613, geheel verwoest.
  11. Brieskerke 1534 buitengedijkt; dorp lag in het Zuidland van Schouwen, provincie Zeeland. 
  12. Campen 1530/1532; dorp op Noord-Beveland. Twee stormvloeden in de 16e eeuw, de Sint-Felixvloed op 5 november 1530 en de Allerheiligenvloed op 2 november 1532 teisterden Noord-Beveland, en hierbij verdween ook Campen in zee. Op die plek verrees in 1699 het nieuwe Kamperland na de bedijking van de Heer Janszpolder.
  13. Casuwele (Casuele) 1570-1584; voormalig dorp in het Land van Saaftinge, Oost Zeeuws-Vlaanderen aan de kreek de Couveringhe (Coeveringe). Casuele werd in 1570 van de kaart geveegd door de grote Allerheiligenvloed. Hierbij werden de omliggende dorpen Saeftinge, Sint-Laureijns en Namen verwoest of zwaar beschadigd. In 1571 waren vrijwel alle dijken hersteld. De doodsteek voor dit dorpje en de gehele regio was het doorsteken van de dijken in 1584 door de Antwerpenaren, die een verdedigingslinie tegen de Spanjaarden wilden aanleggen.
  14. Claeskynderkerke (Klaaskinderkerke) 1570
  15. Clauskinderen (Claeskerke, Oostkerke) 1811, verdronken dorp op Schouwen, werd 17 April 1811, door het water verzwolgen.
  16. Coudorpe (1552); De polder van Coudorpe raakte door herhaalde overstromingen en door de opkomst van het nabijgelegen Driewegen al ontvolkt. Het einde kwam in de vloed van 2 november 1552, waarna in 1572 de resten van het dorp en de aan Sint-Maarten gewijde kerk zijn afgebroken en als zinksteen zijn gebruikt voor de versterking van de Westerscheldedijk
  17. Coxie (Coxyde, Beniardskerke, Bengaertskerke, Bingaertskerke, Bengerskerke) 1583, verdwenen dorp tussen Slepeldamme en Oostburg (West-Zeeuws-Vlaanderen). De naam van de parochie was Beniardskerke; Coxie was het dorp. In 1583 werd de omgeving van Sluis onder water gezet om de opmars van Parma te stuiten. Ook de dijken bij Coxie werden doorgestoken, waardoor Coxie voorgoed verdween.
  18. Dekenskapelle (Noordwelle, Noortwelle, Capella Decani) 1421, verdronken dorp op Noord-Beveland, Vermoedelijk ging Dekenskapelle verloren door de Tweede St.-Elisabethsvloed van 1421. 
  19. Duvenee 1532; verdronken dorp dat vlakbij het dorp Assemansbroek (Broecke) lag, ten westen van de stad Reimerswaal. Duvenee verdween tijdens de Allerheiligenvloed in 1532.
  20. Elmare (Elmara, Ellemare) 1375/1376, verdwenen dorp ten zuiden van IJzendijke, niet ver van Sint-Margriete, Zeeuws-Vlaanderen. Tijdens de grote stormvloed van 1375/1376 verdween het dorp van de kaart.
  21. Emelisse (Emoliste, Emelnes) 1530/1532; verdronken dorp en parochie op Noord-Beveland, in de huidige Oud-Noord-Bevelandpolder. Tussen 1530 (Sint Felixvloed) en 1532 (Allerheiligenvloed) verdwenen.
  22. Everswaard (Everswaert, Eversweerde) 1530; , voormalig dorp in het eiland Zuid-Beveland. Het dorp moet gelegen hebben O. ten Z. van Romerswaal, Z. van Steenvliet. Het werd op 5 November 1530 door het water overdekt.
  23. Hertinghe 1488
  24. Hinkelenoord 1552
  25. Hongersdijk 1334, 1551
  26. Koudekerke 1375
  27. Kouwerve 1530/1532
  28. Kreke 1530/1532
  29. Lodijke 1530/1532
  30. Mare 1530
  31. Moerkerke eind 15e, begin 16e eeuw
  32. Moggershil 1570
  33. Monster 1530/1532
  34. Namen 1715/1717
  35. Nieuw-Everinge 1530
  36. Nieuw-Hamerstede (Edekinge?) 1530
  37. Nieuwkapelle 17e eeuw
  38. Nieuwkerke 1530/1532
  39. Nieuwlande 1530/1532
  40. Offliet (Ghrutersdijc?) na 1460
  41. Oostende 1520/1521 buitengedijkt
  42. Oostkerke 1334
  43. Oostkerke 1530/1532
  44. Oud-Arnemuiden 1440 en circa 1460
  45. Oud-Bath 1552
  46. Oudekerke vermoedelijk voor 1500
  47. Ouderdinge 1530/1532
  48. Oud-Everinge 2e helft 15e eeuw
  49. Oud-Geersdijk 1530/1532
  50. Oud-Hamerstede 1304
  51. Oud-Hontenisse 1508, 1509, 1511
  52. Oud-Kats (Subburchdijc) 1530
  53. Oud-Kortgene 1530/1532
  54. Oud-Krabbendijke 1530
  55. Oud-Othene (Noten) 1586
  56. Oud-Rilland 1530
  57. Oud-Westkapelle
  58. Oud-Wissenkerke 1530/1532
  59. Oud-Wissenkerke voor 1352
  60. Peerboom militaire inundatie 1488, 1493 stormramp
  61. Reimerswaal 1631
  62. Rengerskerke 1662
  63. Saeftinghe (Saeftinge, Saaftinge) vloed in 1175, militaire inundatie 1584
  64. Saemslach/Genderdijk (Zaamslag) 1584
  65. Schoonboom 1421?
  66. Schoudee 1530/1532
  67. Simonskerke 1534
  68. Sinte-Philipslandt 1532
  69. Sint-Jacobskerke voor 1500
  70. Sint-Janscapelle
  71. Sint-Katherijnekerke 1530/1532
  72. Sint-Laureijns na 1580
  73. Soecke (Hoeke, Houcke, Dijxhoeke, s-Gravenhoecke) 1530
  74. Soelekerke (Soetelinkskerke) 1530/1532
  75. Stampaert 1584
  76. Steelvliet (Steenvliet) 1530/1532
  77. Stevenesse (Oud-Stavenisse) 1509
  78. Stuivezand begin 17e eeuw
  79. Tewijk 1530/1532
  80. Tolsende 1530/1532
  81. Triniteit 1584/1585
  82. Valkenisse 1682 buitengedijkt
  83. Vinninghen (Vinningen) kort na het buurdorp Oostende deels buitengedijkt
  84. Weele (Sint-Marie)
  85. Weele 1530
  86. Welle 1530
  87. Welzinge
  88. Westenschouwen 16e eeuw
  89. Westkerke (Raaskerke) 1530/1532
  90. Westkerke 1377
  91. Westkerke voor 1500
  92. Wolfertsdorp 1530
  93. Zuidkerke 1542 buitengedijkt

heeft u bijzonderheden, of zijn er plaatsen vergeten? we horen graag van u!

Bronnen: